Pravni Portal meni

profi sistem com

ZOSOV

Odgovornost preduzetnika, pravnog lica i odgovornog lica za prekršaj

Odgovornost preduzetnika, pravnog lica i odgovornog lica za prekršaj

Zakonom o odgovornosti pravnih lica za krivična dela, koji je objavljen u “Sl. glasniku RS”, broj 97/2008 od 27. oktobra 2008. godine, uređuju se uslovi odgovornosti pravnih lica za krivična dela, krivične sankcije koje se mogu izreći pravnim licima i pravila postupka u kojem se odlučuje o odgovornosti pravnih lica, izricanju krivičnih sankcija, donošenju odluke o rehabilitaciji, prestanku mere bezbednosti ili pravne posledice osude i izvršenju sudskih odluka.

Dakle, navedenim zakonom, kako i sam naslov govori, nije regulisana prekršajna odgovornost preduzetnika, pravnog lica i odgovornog lica.

Odgovornost preduzetnika, pravnog lica i odgovornog lica za prekršaj propisana je Zakonom o prekršajima koji objavljen u “Sl. glasniku RS”, broj 65/2013, 13/2016 i 98/2016-OUS.

Navedeni zakon prekršaj definiše na sledeći način:

Prekršaj je protivpravno delo koje je zakonom ili drugim propisom nadležnog organa određeno kao prekršaj i za koje je propisana prekršajna sankcija.

U ranijem periodu razvoja našeg kaznenog prava smatralo se je  da je samo  fzičko lice moglo biti subjekt svih vrsta kaznenih delikata (tj . krivičnih dela,  privrednih prestupa i prekršaja), dok su pravna lica bila samo  subjekti privrednih  prestupa i prekršaja, a ne I  subjekti krivičnih dela. Preciznije rečeno, pravna lica  nisu tretirana kao učinioci krivičnih dela (tzv. aktivni subjekti), ali su zato mogla biti oštećena krivičnim delom, odnosno da budu pasivnt subjekti krivičnog dela.

Medjutim, kako je od skora i naše prekršajno pravo predvidelo odgovornost pravnih lica za prekršaje,to je onda jasno da i pravna lica mogu biti aktivni subjekti prekršajnih dela, pa su u tom smislu ova lica izjednačeni sa fizičkim licima.

Kao Subjekte odgovornosti Zakon u odredbi čl.17. navodi:

Za prekršaj mogu da odgovaraju fizičko lice, preduzetnik, pravno lice i odgovorno lice u pravnom licu.

Republika Srbija, teritorijalne autonomije i jedinice lokalne samouprave i njihovi organi ne mogu biti odgovorni za prekršaj, ali zakonom može biti propisano da za prekršaj pod uslovima iz člana 18. stav 1. ovog zakona odgovara odgovorno lice u državnom organu, organu teritorijalne autonomije ili organu jedinice lokalne samouprave.

Zakonodavac je precizno odredio i ko neće odgovarati za prekršaj, a to su: Republika Srbija, teritorijalne autonomije i jedinice lokalne samouprave i njihov i organi, s tim što zakonom može biti propisano da će za prekršaj, pod uslovima koji se odnose na odgovornost fizičkog lica (čl. 18. st. 1. ZOP), odgovarati i odgovorno lice u državnom organu, organu teritorijalne autonomije ili organu jedinice lokalne saouprave.

Odgovornost pravnog lica propisana je odredba,a čl.27. Zakona o prekršajima:

Pravno lice je odgovorno za prekršaj učinjen radnjom ili propuštanjem dužnog nadzora organa upravljanja ili odgovornog lica ili radnjom drugog lica koje je u vreme izvršenja prekršaja bilo ovlašćeno da postupa u ime pravnog lica. 

Pravno lice je odgovorno za prekršaj i kada:

1) organ upravljanja donese protivpravnu odluku ili nalog kojim je omogućeno izvršenje prekršaja ili odgovorno lice naredi licu da izvrši prekršaj

2) fizičko lice izvrši prekršaj usled propuštanja odgovornog lica da nad njim vrši nadzor ili kontrolu

Pod uslovima iz stava 2. ovog člana pravno lice može da odgovara za prekršaj i kada:  

1) je protiv odgovornog lica prekršajni postupak obustavljen ili je to lice oslobođeno od odgovornosti u skladu sa odredbama člana 250. ovog zakona;

2) postoje pravne ili stvarne smetnje za utvrđivanje odgovornosti odgovornog lica u pravnom licu ili se ne može odrediti ko je odgovorno lice.

Odgovornost fizičkog ili odgovornog lica u pravnom licu za učinjeni prekršaj, krivično delo ili privredni prestup ne isključuje odgovornost pravnog lica za prekršaj.

Imajući u vidu citirane odredbe, možemo zaključiti da je predviđena izvedena subjektivna odgovornost pravnog lica, tako što je zakonodavac odredbom čl. 27. st. 1. sada važećeg zakona propisao:

Pravno lice odgovorno za prekršaj učinjen radnjom ili propuštanjem dužnog nadzora organa upravljanja ili odgovornog lica ili radnjom drugog lica koje je u vreme izvršenja prekršaja bilo ovlašćeno da postupa u ime pravnog lica“.

Iz citirane odredbe može se zaključiti da se odgovornost pravnog lica zasniva na pretpostavljenoj krivici ovog lica koje odgovara za postupke osoba iz kruga upravljača (sa kojima se celo pravno lice može poistovetiti) i postupke lica ovlašćenih da zastupaju pravno lice, čija se  nedozvoljena ponašanja „pripisuju“ pravnom licu, dok se njihova svest ivolja (primenom pravne fikcije) smatraju izrazom svesti i „voljom“ pravnog lica.

Očigledno je da je u delu propisane odgovornosti pravnog lica za prekršaj zakonodavac prihvatio stavove teorije identifikacije (tzv. teorija alter ego).

Prekršajna odgovornost pravnog lica je samostalna, odnosno nezavisna od krivice pojedinca (tj. fizičkog ili odgovornog lica). Odredbom čl. 27. st. 3. zakona predvidjena je mogućnost uspostavljanja odgovornosti pravnog lica i u slučajevima: kada se ne može odrediti ko je odgovorno lice ili postaje određene (pravne ili stvarne) smetnje za utvrđivanje njegove odgovornosti, kada je protiv odgovornog lica prekršajni postupak obustavljen ili je ovo lice oslobođeno od odgovornosti, s tim što prethodno moraju da budu ispunjeni uslovi iz st. 2. navedenog člana.

Pored odgovornosti domaćih pravnih lica, zakonodavac je, kao što je već rečeno, predvideo i odgovornost stranih pravnih lica koja je sa da važećim Zakonom o prekršajima proširena u smislu što ova lica odgovaraju ne samo kada imaju svoje predstavništvo u našoj zemlji, nego i onda kada je prekršaj učinjen motornim vozilom tog (stranog) pravnog lica na teritoriji naše zemlje. Na ovaj način su dovedena u ravnopravni položaj domaća pravna lica, u odnosu na strana pravna lica.

Prestankom postojanja pravnog lica u toku prekršajnog postupka prestaje njegova odgovornost za prekršaj, osim u slučaju postojanja pravnog sledbenika, kada za prekršaj odgovara pravni sledbenik.

Ako je pravno lice prestalo da postoji nakon pravnosnažno okončanog prekršajnog postupka, izrečena sankcija će se izvršiti prema pravnom sledbeniku.

Pravno lice koje se nalazi u stečaju može da odgovara za prekršaj učinjen pre otvaranja ili u toku stečajnog postupka, ali mu se ne može izreći kazna, nego samo zaštitna mera oduzimanja predmeta i oduzimanje imovinske koristi.

Odgovornost preduzetnika propisana je odredbama čl.29. Zakona o prekršajima:

Preduzetnik odgovara za prekršaj koji učini pri vršenju svoje delatnosti. 

Preduzetnik je poseban privredni subjekt, koji se razlikuje od fizičkog lica, iako je i on fizičko lice, s tim što se više približava položaju pravnog lica, odnosno nalazi se između fizičkog i pravnog lica. Naime, preduzetnik posluje pod imenom fizičkog lica ili poslovnim imenom, a uz ime je obavezan dodatak da se radi o preduzetniku. Preduzetnik (tj. njegova delatnost) se registruje u skladu sa zakonom kojim se uređuje registracija privrenih subjekata. Međutim, kako je u pitanju fizičko a ne pravno lice, preduzetnik za sve obaveze izobavljene delatnosti odgovara celokupnom imovinom, što ga odvaja od položaja privrednih društava.

Preduzetnik je fizičko lice, te u pogledu njegove odgovornosti za prekršaj važe i opšta pravila o prekršajnoj odgovornosti, tako da je za njegovu odgovornost, pored izvršenja prekršaja, potrebno još da je bio uračunljiv, da je prekršaj izvršio sa umišljajem ili iz nehata i da je bio svestan ili da je bio dužan i mogao da bude svestan da je takav njegov postupak zabranjen.

Iako je preduzetnik fizičko lice, on se ne može izjednačiti sa običnim fizičkim licem, zbog posebnogpoložaja koji proizilazi iz njegove registrovane delatnosti. To se posebno može videti u slučaju prestanka registrovane delatnosti. Naime, prestanak te delatnosti ne znači automatski i nepostojanje odgovornosti preduzetnika za učinjeni prekršaj pa,samimtim, i nemogućnost vođenja prekršajnog postupka protiv njega.

Odgovornost odgovornog lica propisana je odredbama čl.30. Zakona o prekršajima:

Odgovornim licem, u smislu ovog zakona, smatra se lice kome su u pravnom licu povereni određeni poslovi koji se odnose na upravljanje, poslovanje ili proces rada, kao i lice koje u državnom organu, organu teritorijalne autonomije i jedinice lokalne samouprave vrši određene dužnosti.

Nije odgovorno za prekršaj odgovorno lice koje je postupalo na osnovu naređenja drugog odgovornog lica ili organa upravljanja i ako je preduzelo sve radnje koje je na osnovu zakona, drugog propisa ili akta bilo dužno da preduzme da bi sprečilo izvršenje prekršaja.

Odgovornost odgovornog lica ne prestaje zato što mu je prestao radni odnos u pravnom licu, državnom organu ili organu jedinice lokalne samouprave niti zato što je nastala nemogućnost da se pravno lice oglasi odgovornim usled njegovog prestanka.

Odgovorno lice u pravnom licu, kao pojedinac čija se krivica može utvrđivati, odgovara za učinjeni prekršaj po principu subjektivne odgovornosti, kao i svako drugo fizičko lice kada učini prekršaj.

Dakle, pošto je odgovorno lice fizičko lice, za njegovu prekršajnu odgovornost potrebno je da je u vreme izvršenja prekršaja bilo uračunljivo, da je prekršaj učinilo sa umišljajem ili iz nehata i da je bilo svesno ili je bilo dužno i moglo da bude svesno da je takav njegov postupak zabranjen, odnosno da nije dozvoljen.

Treba istaći i to da odgovornost odgovornog lica u državnom organu, organu teritorijalne autonomije i organu lokalne samouprave može biti zasnovana samo na osnovu zakona, ali ne i drugog propisa (uredbe ili odluke), kao što je to slučaj sa odgovornošću odgovornih lica u drugim pravnim licima.

Izvor: Izvod iz propisa preuzet je iz programskog paketa “Propis Soft”Redakcija Profi Sistema Com-a.

 

Shares

Ostavite komentar

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Upišite broj * Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

ZOUP

Profi Sistem baner