Na sajtu Narodne skupštine Republike Srbije, pod naslovom zakoni u proceduri, objavljen je Predlog zakona o utvrđivanju porekla imovine i posebnom porezu ( u daljem tekstu Zakon).
Jedan od osnovnih uslova funkcionisanja države je i efikasan poreski sistem, s obirom da porezi predstvljaju najznačajniji oblik javnih prihoda. Unapređenje efikasnosti poreskog sistema i sprečavanje zloupotreba čiji je rezultat posedovanje imovine koja se ne može opravdati zakonitim prihodima fizičkog lica jeste cilj donošenja Zakona o utvrđivanju porekla imovine i posebnom porezu (u daljem tekstu: Zakon).
Međutim, ostvarivanje tog cilja istovremeno predstavlja sredstvo za ostvarivanje drugih ciljeva državne politike. Naime, normiranje postupka kojim se utvrđuje poreklo imovine i poseban porez omogućava postizanje ne samo fiskalnih ciljeva koji su očigledni, već i značajnijih nefiskalnih ciljeva. Socijalni i ekonomski ciljevi čije se ostvarivanje omogućava donošenjem Zakona, prevazilaze značaj fiskalnih ciljeva koji inače imaju tretman primarnih ciljeva u oblasti zakonskog regulisanja poreskog zahvata. Poreski sistem je dinamična kategorija koja treba da prati društvene potrebe i odgovori zahtevima pravične preraspodele imovine i dohotka, efikasanog funkcionisanja tržišta i nadležnosti države uopšte. Iako ispitivanje imovine poreskih obveznika predstavlja redovnu aktivnost Poreske uprave, koja prikuplja i analizira podatke, prati promet s ciljem utvrđivanja svih činjenica bitnih za oporezivanje, odnosno s ciljem otkrivanja neprijavljenog dohotka, te pravilnog utvrđivanja poreske obaveze, zakonsko normiranje postupka za utvrđivanje porekla imovine i posebnog poreza, uspostavlja efikasniji i jednostavniji mehanizam oporezivanja neprijavljenog prihoda u odnosu na onaj iz člana 59. Zakona o poreskom postupku i poreskoj administraciji.
Potreba sprečavanja zloupotreba u slučajevima kada vrednost imovine fizičkog lica nije opravdana njenim izvorom ili potiče iz „nevidljivog” izvora nametnula je i potrebu normiranja posebnog poreskog oblika. Donošenje Zakona konretizuje i usmerava generalni socijalni cilj oporezivanja, koji se sastoji u umanjenju razlike u materijalnom i socijalnom položaju poreskih obveznika, i to ka ublažavanju razlike između poreskih obveznika čija imovina odgovara prihodima koje ostvaruju i onih obveznika kod kojih postoji nesrazmera između ove dve činjenice koje predstavljaju osnovu za uvođenje poreske obaveze. Predložena zakonska rešenja se odnose na sve građane, čime se isključuje svaka eventualna selektivnost u njihovoj primeni. Prirodno, na udaru tih rešenja će se primarano naći oni kod kojih je ovaj disparitet najveći. Istovremeno, oporezivanje imovine čije se poreklo ne može dokazati zakonitim prihodima predstavlja jedan od efikasnih alata u borbi protiv korupcije.
Zakon uspostavlja mehanizam koji, između ostalog, omogućava da i imovina stečena koruptivnim aktivnostima potpadne pod režim posebnog oporezivanja. Na taj način se ostvaruju i ciljevi postavljeni u Nacionalnoj strategiji za borbu protiv korupcije. Izvesnost državne reakcije normirane kroz postupak utvrđivanja porekla imovine i posebnog poreza, oduzima lukrativnu komponentu izbegavanju prijavljivanja zakonitih prihoda ili bavljenju nezakonitim aktivnostima, te tako deluje preventivno na sva fizička lica koja posežu za takvim sredstvima radi uvećanja svoje imovine. Kako se i generalni savremeni svetski trend borbe protiv korupcije bazira na efektima generalne prevencije, te se antikoruptivna politika gradi na smanjenju profitabilnosti koruptivnih aktivnosti, Zakon deluje preventivno i sa aspekta ove borbe.
Rešenja predložena Zakonom doprinose ostvarivanju značajnih ekonomskih ciljeva. Izbegavanje plaćanja poreza i poreska utaja ne samo da utiču na smanjivanje javnih prihoda, već predstavljaju i pretnju poštenoj tržišnoj utakmici. Stoga, postupak utvrđivanja porekla imovine i posebnog poreza koji predstavlja mehanizam za suzbijanje ovih pojava, doprinosi izgradnji tržišne privrede. Na kraju, treba napomenuti i da je razvoj poreskog normativnog okvira u Evropskoj uniji usmeren ka suzbijanju ovih oblika ponašanja u cilju nesmetanog funkcionisanja jedinstvenog tržišta, čemu je potrebno pokloniti posebnu pažnju, s obzirom na proces međunarodnih integracija u kojem se Republika Srbija nalazi.
Izvor: Izvod iz obrazloženja preuzet sa sajta Narodne skupštine Republike Srbije (www.parlament.gov.rs)
Izvor: izvod iz Zakona preuzet iz programa „Propis Soft“ – Redakcija Profi Sistem Com-a