Zakon o Centralnom registru stanovništva („Sl. glasnik RS“, br. 17/2019) počinje da se primenjuje od 1. septembra 2020. godine, a uređuje uspostavljanje i vođenje, sadržina, način korišćenja, kao i druga pitanja od značaja za uspostavljanje i vođenje Centralnog registra stanovništva Republike Srbije. Danom početka primene ovog zakona prestaje da važi Zakon o jedinstvenom registru stanovništva („Sl. list SFRJ”, broj 24/86) i Zakon o informacionom sistemu Republike Srbije („Sl. glasnik RS”, broj 12/96).
Centralni registar stanovništva Republike Srbije je jedinstvena, elektronski vođena baza podataka o stanovništvu Republike Srbije.
Stanovništvo Republike Srbije u smislu ovog zakona čine državljani Republike Srbije, kao i lica koja nisu državljani Republike Srbije, a ostvaruju određena prava, odnosno imaju određene obaveze u smislu posebnih propisa i o kojima se čuvaju podaci u Centralnom registru u rokovima propisanim ovim zakonom.
Razlozi za donošenje zakona prema obrazloženju predloga ovog zakona su sledeći:
Obimna i neobjedinjena papirološka dokumentacija decenijama nameće radno angažovanje brojnih ljudskih resursa državne administracije, a istovremeno su iza tog naizgled velikog broja, faktički preopterećeni zaposleni na nesrazmerno obimnim poslovima vezanim za obradu te dokumentacije. Zbog navedenog, broj zaposlenih se istovremeno iskazuje kao veliki i suvišan, iako je on prema uporednim podacima u bližem i širem okruženju, nedovoljan. Kako god da je tretiran, rezultat rada državne administracije na poslovima vezanim za evidentiranje podataka od značaja za civilne statuse stanovništva Republike Srbije ostavlja prostor za unapređenje.
„Potrebni papiri” za svakodnevno funkcionisanje u brojnim segmentima života društvene i privredne zajednice su skupi i predstavljaju nepotrebno opterećenje za građane i privredu, a istovremeno su u suprotnosti sa jasnim politikama u oblasti očuvanja i zaštite životne sredine. Uspostavljanjem, vođenjem i razvojem objedinjenog Centralnog registra stanovništva se stvara pravni osnov i trajni okvir kojim će se omogućiti rešavanje ne samo navedenih problema, već pre svega obezbediti efikasan, pouzdan i siguran sistem funkcionisanja javne uprave. Stavljanjem u funkciju ovog sistema doprineće rešavanju mnogih problema u svim segmentima rada državnih organa, lokalnih uprava i samouprava, kao i imaoca javnih ovlašćenja.
Potreba za donošenjem ovog zakona potvrđena je kako u praksi tako i u istraživanjima u brojnim oblastima vezanih (ne)posredno za odnos građanina i državne administracije, a potvrđena je i Zaključkom Vlade broj: 021- 11839/2016 od 15.12.2016. godine, kojim je usvojen Plan prioritetnih aktivnosti za smanjenje administrativnih tereta u Republici Srbiji 2016- 2018. godine. Ovim Zaključkom se konstatuje da bi se uspostavljanjem jedinstvenog registra građana pojednostavili svi upravni postupci koji zahtevaju proveru podataka o fizičkim licima. Praksa drugih zemalja pokazuje da su centralni registri stanovništva jedan od informacionih stubova javne uprave i da oni distribuišu najveći broj podataka drugim institucijama. Realizacija ove aktivnosti podrazumeva, pre svega, izradu pravnog okvira (zakona i podzakonske propise), kako bi se, između ostalog, definisala vrsta podataka koja bi se nalazila u jedinstvenom registru građana, kao i to da li će se registar odnositi samo na državljane Republike Srbije ili i na druge kategorije stanovništva u skladu sa drugim relevantnim normativnim aktima.
Naslanjajući se na ovaj zaključak Vlade, kao i na generalne ciljeve reforme javne uprave usmerene ka razvoju i modernizaciji društva i usluga, razlozi za donošenje se multiplikuju i dovode do zaključka da je formiranje Centralnog registra stanovništva apsolutno neophodan korak kako bi se obezbezbedio efikasan rad organa i delotvorno ostvarivanje prava građana u postupcima pred tim organima. Istovremeno, razlozi za donošenje ovog zakona se ne tiču isključivo administracije i njenog rada, već neposredno i posredno dodiruju mnoge aspekte društva.
Izvor: Izvodi iz zakona su preuzeti iz programa „Propis Soft“ –Redakcija Profi Sistem Com.