Zaštitnik građana je, po sopstvenoj inicijativi na osnovu saznanja dobijenih iz sredstava javnog informisanja i video snimaka sa društvenih mreža, pokrenuo osam postupaka kontrole pravilnosti i zakonitosti rada MUP-a u vezi sa postupanjem policijskih službenika prema pojedinim građanima u periodu od 8. do 11. jula 2020. godine.
U postupku je, između ostalog, utvrđeno da su pripadnici Ministarstva unutrašnjih poslova tokom protesta u julu 2020. godine u Beogradu i Novom Sadu nezakonito i nepravilno postupali prema pojedinim građanima, da nisu imali vidno istaknute identifikacione oznake i da je Sektor unutrašnje kontrole samo u jednom slučaju utvrdio identitet lica koja su nezakonito postupala.
Na osnovu utvrđenih nedostataka u radu Zaštitnik građana je Ministarstvu unutrašnjih poslova uputio preporuke o tome kako bi uočene nedostatke trebalo otkloniti, u cilju unapređenja rada organa uprave i sprečavanja sličnih propusta u budućnosti.
Postupajući po upućenim preporukama Direkcija policije je sa sadržinom preporuka upoznala sve rukovodioce organizacionih jedinica u sedištu Direkcije policije i rukovodioce policijskih uprava i naložila postupanje striktno i u skladu sa predmetnim preporukama. Sa sadržinom preporuka upoznati su i svi rukovodioci i zaposleni u policijskim upravama.
Takođe, Direkcija policije je održala sastanke sa rukovodiocima organizacionih jedinica koji neposredno izvršavaju policijske poslove održavanja javnog reda i mira i obezbeđenja skupova na kojima je dogovoreno da preporuka koja se odnosi na potrebu da svi policijski službenici prilikom obezbeđenja javnih skupova, održavanja javnog reda i mira i primene policijskih ovlašćenja prema građanima imaju vidno istaknute identifikacione oznake na osnovu kojih ih je moguće lako identifikovati bude implementirana u tekstu nove Uredbe o uniformi, oznakama i opremi policijskih skužbenika, čija je izrada u toku. Ujedno, navedeno je da će se predložiti da se ova preporuka implementira i u tekst novog Zakona o unutrašnjim poslovima. U odgovoru Sektora unutrašnje kontrole se, između ostalog navodi da će preduzimati sve neophodne radnje i mere iz svoje nadležnosti u skladu sa pozitivno pravnim propisima Republike Srbije i uz svo uvažavanje preporuka Zaštitnika građana.
U odgovoru MUP-a navedeno je i da je donet Program stručnog usavršavanja policijskih službenika MUP-a za 2021. godinu, te da je od dana njegovog donošenja, nastavu na temu „Zaštita ljudskih prava lica lišenih slobode i policijskih službenika pohađalo ukupno 21.500 policijskih službenika. U istom periodu nastavu iz tematskih jedinica „Primena policijskih ovlašćenja“ i „Komisija za sprovođenje standarda policijskog postupanja u oblasti prevencije torture“ pohađalo je 2.283 policijska službenika iz PU za grad Beograd i svih područnih policijskih uprava, a u predstojećem periodu nastaviće se sa realizacijom nastave.
Prema odredbama čl.17-23. Zakona o zaštitniku građana (“Sl. glasnik RS”, br. 79/2005 i 54/2007):
Zaštitnik građana je ovlašćen da kontroliše poštovanje prava građana, utvrđuje povrede učinjene aktima, radnjama ili nečinjenjem organa uprave, ako se radi o povredi republičkih zakona, drugih propisa i opštih akata.
Zaštitnik građana je ovlašćen da kontroliše zakonitost i pravilnost rada organa uprave.
Zaštitnik građana nije ovlašćen da kontroliše rad Narodne skupštine, predsednika Republike, Vlade, Ustavnog suda, sudova i javnih tužilaštava.
Zaštitnik građana ima pravo predlaganja zakona iz svoje nadležnosti.
Zaštitnik građana je ovlašćen da Vladi odnosno Skupštini podnese inicijativu za izmenu ili dopunu zakona i drugih propisa i opštih akata, ako smatra da do povrede prava građana dolazi zbog nedostataka u propisima, kao i da inicira donošenje novih zakona, drugih propisa i opštih akata, kada smatra da je to od značaja za ostvarivanje i zaštitu prava građana.
Vlada, odnosno nadležni odbor Skupštine, su obavezni da razmatraju inicijative koje podnosi Zaštitnik građana.
Zaštitnik građana je ovlašćen da u postupku pripreme propisa daje mišljenje Vladi i Skupštini na predloge zakona i drugih propisa, ako se njima uređuju pitanja koja su od značaja za zaštitu prava građana.
Zaštitnik građana je ovlašćen da pokrene postupak pred Ustavnim sudom za ocenu ustavnosti i zakonitosti zakona, drugih propisa i opštih akata.
Zaštitnik građana je ovlašćen da javno preporuči razrešenje funkcionera koji je odgovoran za povredu prava građana, odnosno da inicira pokretanje disciplinskog postupka protiv zaposlenog u organu uprave koji je neposredno odgovoran za učinjenu povredu i to ako iz ponovljenog ponašanja funkcionera ili zaposlenog proizilazi namera da odbijaju saradnju sa Zaštitnikom građana ili ako se utvrdi da je učinjenom povredom građaninu pričinjena materijalna ili druga šteta većih razmera.
Ako nađe da u radnjama funkcionera ili zaposlenog u organu uprave ima elemenata krivičnog ili drugog kažnjivog dela, Zaštitnik građana je ovlašćen da nadležnom organu podnese zahtev, odnosno prijavu za pokretanje krivičnog, prekršajnog ili drugog odgovarajućeg postupka.
Organi uprave imaju obavezu da sarađuju sa Zaštitnikom građana i da mu omoguće pristup prostorijama i stave na raspolaganje sve podatke kojima raspolažu, a koji su od značaja za postupak koji vodi odnosno za ostvarenje cilja njegovog preventivnog delovanja, bez obzira na stepen njihove tajnosti, osim kada je to u suprotnosti sa zakonom.
Zaštitnik građana ima pravo da obavi razgovor sa svakim zaposlenim u organu uprave kada je to od značaja za postupak koji vodi.
Zaštitnik građana, odnosno zamenik Zaštitnika građana je dužan da i nakon prestanka funkcije čuva kao tajnu podatke do kojih dođe u vršenju svoje funkcije.
Obaveza čuvanja tajne odnosi se i na zaposlene u stručnoj službi Zaštitnika građana.
Zaštitnik građana ima pravo nesmetanog pristupa zavodima za izvršenje sankcija i drugim mestima na kojima se nalaze lica koja su lišena slobode, kao i pravo da sa tim licima razgovara nasamo.
Predsednik Republike, predsednik i članovi Vlade, predsednik Skupštine, predsednik Ustavnog suda i funkcioneri u organima uprave dužni su da prime Zaštitnika građana na njegov zahtev najkasnije u roku od 15 dana.
Izvor: Izvod iz propisa preuzet iz pravne baze Propis Soft, redakcija Profi Sistem Com.
Izvor: Sajt Zaštitnika građana Republike Srbije (www.ombudsman.rs).