Zaštitnik građana pozdravlja izradu nacrta Zakona o Zaštitniku građana, na čiju potrebu je Zaštitnik građana godinama unazad ukazivao, a koja je proizašla iz dosadašnje prakse Zaštitnika građana i ima za cilj unapređenje prava građana, efikasnost i efektivnost postupanja Zaštitnika građana, jačanje nezavisnosti Zaštitnika građana i implementiranje međunarodnih standarda koji se odnose na status i ovlašćenja institucije ombudsmana. Takođe, izmena Zakona o Zaštitniku građana je obaveza Republike Srbije u postupku pridruživanja Evropskoj Uniji.
Zbog toga je Zaštitnik građana uzeo učešće u radu posebne radne grupe za pripremu teksta Nacrta zakona o izmenama i dopunama Zakona o Zaštitniku građana, koju je formiralo Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave decembra meseca 2020. godine i pokušao da da svoj doprinos unapređenju normativnog okvira.
Radi unapređenja teksta Nacrta Zakona o Zaštitniku građana (u daljem tekstu: Nacrt zakona), Zaštitnik građana upućuje sledeće komentare i sugestije:
U cilju pravljenja razlike između postupka izbora Zaštitnika građana kao radnje koju sprovodi Narodne skupštine i dužine trajanja mandata, kao i potrebe jezičkog usklađivanja člana 6. stav 2. Nacrta zakona sa članom 10. Nacrta zakona koji govori o tome kada mandat Zaštitnika građana počinje da teče, predlažemo da se član 6. stav 2. Nacrta zakona koji glasi: „Zaštitnik građana se bira za vreme od osam godina, bez mogućnosti ponovnog izbora na ovu funkciju“, izmeni tako da glasi : „Mandat Zaštitnika građana traje osam godina, bez mogućnosti obnavljanja mandata“.
Takođe, predlaže da se u nazivu Glave II, dopuni naziv tako da umesto: „Izbor i prestanak funkcije“, glasi: „Izbor, mandat i prestanak funkcije“.
Analogno odredbama koje se odnose na Zaštitnika građana i iz istih razloga, predlaže da se izvrši izmena i u delu koji se odnosi na zamenike Zaštitnika građana, i to član 8. stav 9. Nacrta zakona koji glasi: “Zamenici Zaštitnika građana biraju se za vreme od osam godina, bez mogućnosti ponovnog izbora na ovu funkciju“, izmeni tako da glasi: „Mandat zamenika Zaštitnika građana traje osam godina, bez mogućnosti obnavljanja mandata“.
Ovakvim izmenama člana 6. stav 2. i člana 8. stav 9. Nacrta zakona bi se izvršilo i jezičko usklađivanje ovih članova sa članom 10. Nacrta zakona koji glasi: „Mandat Zaštitnika građana počinje da teče danom polaganja zakletve“.
U članu 13. Nacrta zakona, predlaže izmenu i doslovno preuzimanje odredbe „Venecijanskih principa“, tako da umesto „Zaštitnik građana i zamenik Zaštitnika građana ne mogu davati izjave političke prirode koje nisu u skladu sa nezavisnošću i nepristrasnošću funkcije Zaštitnika građana“, treba da glasi: „Zaštitnik građana i zamenik Zaštitnika građana ne mogu učestvovati u političkim, administrativnim ili profesionalnim aktivnostima koje nisu u skladu sa nezavisnošću ili nepristrasnošću Zaštitnika građana“.
Zaštitnik građana koristi ovu priliku da ponovi svoj predlog koji je više puta isticao tokom rada u posebnoj radnoj grupi za izradu teksta Nacrta zakona o izmenama i dopunama Zakona o Zaštitniku građana, a koji se odnosi na predlaganje dodavanja novih odredaba kojima bi se regulisala primanja (zarade) zaposlenih u stručnoj službi Zaštitnika građana. Zaštitnik građana ukazuje da je Zaštitnik građana državni organ ustavnog ranga, uz Ustavni sud i Državnu revizorsku instituciju. Kako je za državne službenike zaposlene u Ustavnom sudu i Državnoj revizorskoj instituciji, kao i u Agenciji za sprečavanje korupcije, predviđena mogućnost uvećanja zarade, to isto predlažemo da važi i za državne službenike zaposlene u stručnoj službi Zaštitniku građana.
Zaštitnik građana je mišljenja da bi mogućnost uvećanja zarade motivisala zapošljavanje i zadržavanje kvalitetnog kadra u Zaštitniku građana, kao jednog od uslova za obavljanje poslova iz nadležnosti Zaštitnika građana.
Stoga predlaže da se u članu 44. Nacrta zakona doda novi stav 2. koji bi glasio: „ Na primanja zaposlenih u stručnoj službi Zaštitnika građana primenjuju se propisi kojima se uređuju plate, naknade i druga primanja državnih službenika i nameštenika“, kao i da se doda novi stav 3. koji bi glasio: „Zaposlenima u stručnoj službi Zaštitnika građana plata se može uvećati do 30% o čemu odlučuje Zaštitnik građana“.
Prema važećoj odredbi člana 18. Zakona o zaštitniku građana (“Sl. glasnik RS”, br. 79/2005 i 54/2007):
Zaštitnik građana ima pravo predlaganja zakona iz svoje nadležnosti.
Zaštitnik građana je ovlašćen da Vladi odnosno Skupštini podnese inicijativu za izmenu ili dopunu zakona i drugih propisa i opštih akata, ako smatra da do povrede prava građana dolazi zbog nedostataka u propisima, kao i da inicira donošenje novih zakona, drugih propisa i opštih akata, kada smatra da je to od značaja za ostvarivanje i zaštitu prava građana.
Vlada, odnosno nadležni odbor Skupštine, su obavezni da razmatraju inicijative koje podnosi Zaštitnik građana.
Zaštitnik građana je ovlašćen da u postupku pripreme propisa daje mišljenje Vladi i Skupštini na predloge zakona i drugih propisa, ako se njima uređuju pitanja koja su od značaja za zaštitu prava građana.
Izvor: Izvod iz propisa preuzet iz programa “Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com.
Izvor: Sajt Zaštitnika građana Republike Srbije (www.ombudsman.rs).