Ministarstvo za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja obaveštava javnost da će javna rasprava o Nacrtu zakona o izmenama i dopunama Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju biti sprovedena u periodu od 15. juna do 6. jula. Pozivamo sve zainteresovane da u naznačenom periodu, na priloženom obrascu dostave komentare, predloge i sugestije, na adresu pio@minrzs.gov.rs, putem Portala „eKonsultacijeˮ ili pisanim putem na adresu Ministarstva, Nemanjina 22-26, Beograd.
Kako se navodi u obrazloženju Nacrta zakona razlozi za donošenje Nacrta zakona o izmenama i dopunama Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju (u daljem tekstu: Nacrt zakona), prvenstveno se odnose na usaglašavanje Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju („Službeni glasnik RS”, br. 34/03, 64/04 – US, 84/04 – dr. zakon, 85/05, 101/05 – dr. zakon, 63/06 – US, 5/09, 107/09, 101/10, 93/12, 62/13, 108/13, 75/14, 142/14, 73/18, 46/19 – US, 86/19, 62/21, 125/22, 138/22, 76/23 i 94/24 – u daljem tekstu: Zakon), sa izmenama i dopunama Zakona o Vojsci Srbije, u odnosu na profesionalne vojnike po ugovoru. Naime, Zakonom o izmenama i dopunama Zakona o Vojsci Srbije (,,Službeni glasnik RS”, broj 109/25), propisano je da radni odnos profesionalnog vojnika po ugovoru, kao i podoficira i oficira do čina potpukovnika prestaje po sili zakona kada navrši 40 godina penzijskog staža i najmanje 53 godine života. Iz tog razloga, u cilju izjednačavanja uslova za sticanje prava na starosnu penziju za profesionalne vojnike po ugovoru sa uslovima za sticanje prava na starosnu penziju za podoficire i oficire do čina potpukovnika, potrebno je u Zakonu definisati uslove za sticanje prava na starosnu penziju za profesionalne vojnike po ugovoru. S tim u vezi, predlaže se izmena tako što i profesionalni vojnici po ugovoru kao i podoficiri i oficirima do čina potpukovnika pravo na starosnu penziju stiču kad navrše 40 godina penzijskog staža i najmanje 53 godine života.
Nacrt zakona obuhvata i izmenu odredbi koje se odnose na obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje. Naime, predlaže se izmena odredbe koja se odnosi na osiguranike samostalnih delatnosti koja se bave poljoprivrednom delatnošću kao nosioci porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, a obveznici su poreza na dohodak građana na prihode od samostalne delatnosti ili poreza na dodatu vrednost, u cilju usaglašavanja sa finansijskim propisima. Naime, vrši se preciziranje postojeće odredbe koja se odnosi na nosioce porodičnog poljoprivrednog gazdinstva (poljoprivrednici-preduzetnici) u cilju jednostavnije i preciznije primene ove odredbe.
Dalje, predlaže se izmena u vezi sa svojstvom osiguranika poljoprivrednika. Naime, predlaže se da trajanje mirovanja svojstva osiguranika poljoprivrednika ne bude vremenski ograničeno, jer se isto utvrđuje samo u slučaju postojanja objektivnih razloga (elementarne nepogode, bolest i porodiljsko odsustvo), pri čemu svaki razlog mora biti potvrđen od strane nadležnih organa ili nalazom i mišljenjem organa veštačenja. Takođe, predlaže se da svojstvo osiguranika poljoprivrednika ne prestaje u slučaju obavljanja privremenih i povremenih poslova, s obzirom na to da ti poslovi traju kratko, pa nije racionalno menjati osnov osiguranja osiguranika poljoprivrednika koji obavljaju ove poslove.
U pogledu odredaba Zakona koje uređuju ostvarivanje prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja predlaže se proširenje obuhvata osiguranika koji ostvaruju pravo na starosnu i prevremenu starosnu penziju bez prestanka osiguranja. Naime, radi lakše primene i dovođenja u jednak položaj istih kategorija osiguranika, proširuje se obuhvat osiguranika koji ostvaruju pravo na starosnu i prevremenu starosnu penziju bez prestanka osiguranja, tako da se propisani izuzetak u pogledu obaveznog prestanka osiguranja odnosi na sve osiguranike samostalnih delatnosti (osim lica koja su prestala da obavljaju samostalnu delatnost, dok ostvaruju novčanu naknadu prema propisima o radu i zapošljavanju), osiguranike koji su izabrana i imenovana lica, kao i na osiguranike koja obavljaju privremene i povremene poslove, imajući u vidu specifičnosti obavljanja tih poslova. Navedeni izuzetak se dodatno proširuje i na osiguranike kojima je poslednje osiguranje u inostranstvu odnosno u državi sa kojom je zaključen međunarodni ugovor o socijalnom osiguranju, čime se olakšava ostvarivanje prava na penziju i značajno skraćuje dužina trajanja postupka za ove osiguranike.
Pored toga, u pogledu odredaba Zakona koje uređuju ostvarivanje prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja, uočeno je da je potrebno dodatno propisati ostvarivanje prava na invalidsku penziju, kako bi se precizno definisalo ostvarivanje ovog prava i omogućila efikasna primena. Naime, propisuje se da se i pravo na invalidsku penziju ostvaruje posle prestanka osiguranja. U delu koji se odnosi na korišćenje prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja, predlaže se izmena člana Zakona kojim se propisuje ponovno određivanje visine penzije korisnika starosne penzije ili prevremene starosne penzije koji su, nakon ostvarivanja ovih prava, navršili najmanje jednu godinu staža osiguranja. Predloženim odredbama se precizira načina pokretanja postupka i određivanja novog iznosa penzije.
Nacrt zakona sadrži i predlog za izmenu odredbe koja se odnosi na isplatu naknade pogrebnih troškova. Naime, predlaže se da se ova naknada isplaćuje i za lice koje snosi troškove sahrane korisnika prava iz čl. 223. i 225. Zakona (korisnici zatečenog prava po osnovu preostale radne sposobnosti, II i III kategorija invalidnosti). Na taj način se rešava problem koji postoji u praksi u vezi sa ovim pitanjem.
U delu koji se odnosi na matičnu evidenciju osiguranika i korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja, predlaže se brisanje odredaba kojima je propisano donošenje rešenja o podacima o osiguranju, penzijskom stažu, zaradama, naknadama zarade, odnosno osnovicama osiguranja, odnosno ugovorenim naknadama i drugim naknadama i visini uplaćenih doprinosa, unetim u matičnu evidenciju u roku od 15 dana od dana prijema zahteva. Naime, imajući u vidu da je već propisana mogućnost izdavanja uverenja kao javne isprave o podacima unesenim u matičnu evidenciju, nije celishodno donositi i rešenje o istim podacima, čime se postiže administrativno rasterećenje i efikasniji rad Republičkog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje.
Takođe, izmene i dopune obuhvataju i usaglašavanja sa propisima Evropske unije koji se odnose na koordinaciju sistema socijalne sigurnosti. Naime, prema Nacionalnom programu za usvajanje pravnih tekovina Evropske unije u obavezi smo da do kraja 2026. godine usaglasimo propise u ovoj oblasti sa propisima EU. Predložene izmene u delu koji se odnosi na usaglašavanje sa propisima EU primenjivaće se od dana pristupanja Republike Srbije Evropskoj uniji.
S obzirom na navedeno, predložene izmene i dopune Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju obuhvataju: 1. Preciziranje osiguranika samostalnih delatnosti koji se bave poljoprivrednom delatnošću kao nosioci porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, kao i izmenu odredbe koja se odnosi na svojstvo osiguranika poljoprivrednika odnosno mirovanje svojstva osiguranika poljoprivrednika.
2. Definisanje uslova za sticanje prava na starosnu penziju za profesonalne vojnike po ugovoru.
3. Proširenje obuhvata osiguranika koji ostvaruju pravo na starosnu i prevremenu starosnu penziju bez prestanka osiguranja i dodatnog definisanja ostvarivanja prava na invalidsku penziju.
4. Preciziranje odredbe koja propisuje način ponovnog određivanja visine penzije korisnika starosne penzije ili prevremene starosne penzije koji su, nakon ostvarivanja ovih prava, navršili najmanje jednu godinu staža osiguranja.
5. Izmenu koja se odnosi na izdavanje podataka unetih u matičnu evidenciju o osiguranicima.
6. Isplatu naknade pogrebnih troškova i licu koje snosi troškove sahrane korisnika prava iz čl. 223. i 225. Zakona (korisnici zatečenog prava po osnovu preostale radne sposobnosti, nekada II i III kategorija invalidnosti).
7. Usaglašavanje sa propisima Evropske unije koji se odnose na koordinaciju sistema socijalne sigurnosti.
8. Pravno-teničku redakciju pojedinih odredaba Zakona.
Podsećamo, važećim Zakonom o penzijskom i invalidskom osiguranju (“Sl. glasnik RS”, br. 34/2003, 64/2004-US, 84/2004-dr.zakon, 85/2005, 101/2005, 63/2006-US, 5/2009, 107/2009, 30/2010-dr.zakon, 101/2010, 93/2012, 62/2013, 108/2013, 75/2014, 142/2014, 73/2018, 46/2019-OUS, 86/2019, 62/2021, 125/2022, 138/2022, 76/2023 i 94/2024) uređuje se obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje.
Ovim zakonom uređuje se penzijsko i invalidsko osiguranje i za lica koja nisu obavezno osigurana po ovom zakonu, a uključila su se u obavezno osiguranje.
Izvor: sajt e-Konsultacije (www.ekonsultacije.gov.rs)
Izvor: Izvodi iz propisa preuzeti su iz programa „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com-a.