Prema navodima zaštitnika građana, postupajući po preporukama NPM-a, MUP je obaveštenje o ostvarivanju prava na telefonski razgovor stranaca smeštenih u Prihvatilište za strance preveo na više jezika i istakao na vidnom mestu u objektu, dok je od strane Uprave granične policije organima koji donose odluku o smeštaju u Prihvatilište ukazano da paze da su maloletnici zastupani saglasno zakonu.
U vezi preporuke Advokatskoj komori Srbije da formira listu advokata koji imaju dovoljno znanja i iskustva da zastupaju strance u postupku vraćanja i dostavi je Prihvatilištu, kako bi bila dostupna strancima koji se ovde nalaze, Komora je obavestila da je saglasna sa ovim predlogom, ali je istovremeno ukazano na to da prema postojećoj regulativi advokati koji bi pružali pravnu pomoć strancima kojima je određen boravak u Prihvatilištu nemaju mogućnost da naplate nagradu i naknadu troškova za svoj rad. U odgovoru se dalje navodi da je imajući u vidu životnu situaciju i pravni položaj ovih stranaca evidentno da oni u najvećem broju slučajeva nisu u mogućnosti da plate pravnu pomoć, te da AKS predlaže da se izmeni Zakon o besplatnoj pravnoj pomoći u delu koji uređuje krug lica koji imaju pravo na besplatnu pravnu pomoć, pa će Komora formirati listu advokata koji su zainteresovani da pružaju pravu pomoć strancima u Prihvatilištu po usvajanju izmena i dopuna ovog Zakona. Komora je uputila inicijativu Ministarstvu pravde za izmenu i dopunu Zakona o besplatnoj pravnoj pomoći u skladu sa navedenim. Istovremeno, MUP je obavestio da će, u cilju olakšanog pristupa pravnoj pomoći licima koja su smeštena u Prihvatilište, odštampati advokatski imenik sa spiskom advokata, koji se nalazi i javno je dostupan na internet stranicama AK Beograda i AK Srbije.
Finansijska sredstva za nabavku putnih listova za strance predviđena su Planom nabavki za 2021. godinu, ali ne i sredstva za usluge prevođenja. Ministarstvo zdravlja obavestilo je MUP da će u saradnji sa Domom zdravlja Palilula obezbediti uslove i kadar za pružanje zdravstvene zaštite nakon završetka izgrade novog dela objekta Prihvatilišta. MUP je u postupku pripreme trogodišnje strategije aktivnosti UNHCR izneo potrebu za organizovanjem obuka za policijske službenike zaposlene po liniji stranaca na celoj teritoriji zemlje u vezi sa primenom pravila o zabrani prinudnog udaljenja. Kako se navodi, ove obuke će se realizovati čim to okolnosti vezane za pandemiju budu omogućile.
Prema odrebi čl.4. Zakona o besplatnoj pravnoj pomoći (“Sl. glasnik RS”, br. 87/2018):
Uslovi za pružanje besplatne pravne pomoći
Besplatna pravna pomoć može da se pruži državljaninu Republike Srbije, licu bez državljanstva, stranom državljaninu sa stalnim nastanjenjem u Republici Srbiji i drugom licu koje ima pravo na besplatnu pravnu pomoć prema drugom zakonu ili potvrđenom međunarodnom ugovoru, ako:
1) ispunjava uslove da bude korisnik prava na novčanu socijalnu pomoć saglasno zakonu kojim se uređuje socijalna zaštita ili korisnik prava na dečiji dodatak saglasno zakonu kojim se uređuje finansijska podrška porodici sa decom, kao i članovima njegove porodice odnosno zajedničkog domaćinstva, čiji je krug određen ovim zakonima;
2) ne ispunjava uslove da bude korisnik prava na novčanu socijalnu pomoć ili na dečiji dodatak, ali bi zbog plaćanja pravne pomoći iz sopstvenih prihoda u konkretnoj pravnoj stvari ispunilo uslove da postane korisnik prava na novčanu socijalnu pomoć ili na dečiji dodatak.
Članom porodice, odnosno zajedničkog domaćinstva lica iz stava 1. ovog člana ne smatra se lice protiv kojeg tražilac besplatne pravne pomoći pokreće postupak zaštite od nasilja u porodici ili drugi postupak zaštite. Prihodi i imovina lica protiv kojeg se pokreće postupak zaštite ne utiču na pravo tražioca da ostvari pravo na besplatnu pravnu pomoć, ako on ispunjava uslove propisane stavom 1. ovog člana.
Državljaninu Republike Srbije, licu bez državljanstva, stranom državljaninu sa stalnim nastanjenjem u Republici Srbiji i drugom licu koje ima pravo na besplatnu pravnu pomoć prema drugom zakonu ili potvrđenom međunarodnom ugovoru besplatna pravna pomoć može da se pruži i ako je reč o:
1) detetu o čijem se pravu, obavezi ili interesu zasnovanom na zakonu odlučuje u postupku pred sudom, drugim državnim organom odnosno organom javne vlasti;
2) licu prema kome se izvršava mera bezbednosti obaveznog psihijatrijskog lečenja i čuvanja u zdravstvenoj ustanovi ili zaštitna mera obaveznog psihijatrijskog lečenja;
3) licu prema kome se vodi postupak delimičnog ili potpunog lišenja ili vraćanja poslovne sposobnosti;
4) licu koje ostvaruje pravnu zaštitu od nasilja u porodici;
5) licu koje ostvaruje pravnu zaštitu od torture, nečovečnog ili ponižavajućeg postupanja ili kažnjavanja ili trgovine ljudima;
6) licu koje traži azil u Republici Srbiji;
7) izbeglici, licu pod supsidijarnom zaštitom ili interno raseljenom licu;
8) osobi sa invaliditetom;
9) detetu koje je zaštićeno uslugom smeštaja u sistemu socijalne zaštite;
10) deci i mladima kojima je prestala usluga socijalnog smeštaja do navršene 26 godine života;
11) odraslim i starim licima koja su bez sopstvenog pristanka smeštena u ustanovu socijalne zaštite;
12) licu koje ostvaruje pravo na utvrđivanje vremena i mesta rođenja saglasno zakonu kojim se uređuje vanparnični postupak;
13) licu koje je pogođeno postupkom prinudnog iseljenja i preseljenja u skladu sa zakonom kojim se uređuje stanovanje.
Izvor: Izvod iz propisa preuzet iz programa „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com-a.
Izvor: Sajt Zaštitnika građana Republike Srbije (www.ombudsman.rs).