Ministarstvo državne uprave i lokalne samouprave sprovodi javnu raspravu o Nacrtu zakona o izmenama i dopunama Zakona o državnim službenicima u periodu od 8. do 27. oktobra 2025. godine.
Predlozi, sugestije, inicijative i komentari dostavljaju se Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave na elektronsku adresu: ljudskiresursi@mduls.gov.rs ili poštom na adresu Ministarstva: Beograd, Birčaninova br. 6, sa naznakom: „Za javnu raspravu o Nacrtu zakona o izmenama i dopunama Zakona o državnim službenicima”.
Kako se navodi u obrazloženju Nacrta razlozi za donošenje Zakona o izmenama i dopunama Zakona o državnim službenicima proističu iz potrebe daljeg razvoja i unapređenja državno-službeničkog sistema u Republici Srbiji, a predložene izmene predstavljaju nastavak reformskih aktivnosti usmerenih na izgradnju efikasne, profesionalne i moderne državne uprave u službi građana i privrede.
Pre svega, u cilju stvaranja uslova za efikasnije funkcionisanje i veću atraktivnost državne uprave kao poslodavca, pokazalo se da je neophodno preduzimati mere koje se odnose na privlačenje i zadržavanje stručnih kadrova, naročito mladih visokoobrazovanih kadrova. Razlozi za donošenje Zakona o izmenama i dopunama Zakona o državnim službenicima zasnivaju se pre svega na potrebi privlačenja mladih kadrova i stvaranje uslova za njihovo brže karijerno napredovanje i dugoročno zadržavanje u državnim organima. Naime, analize sprovedene u prethodnom periodu, pokazuju da se poslovi koji zahtevaju najviši stepen obrazovanja i profesionalna znanja u određenim oblastima rada iz delokruga državnih organa, najčešće grupišu u tri ekspertska nivoa, što odgovara zvanjima savetnika, samostalnog savetnika i višeg savetnika u državno-službeničkom sistemu. Analize trenutnog stanja u implementaciji upravljanja ljudskim resursima zasnovanim na kompetencijama u državnoj upravi, posebno u delu koji se odnosi na razvoj kompetencija i profesionalni razvoj državnih službenika, pokazuju da tri nivoa ispoljavanja kompetencija u ekspertskim zvanjima mogu adekvatno da obuhvate zahteve za obavljanje poslova državne uprave.
Prema Zakonu o državnim službenicima, radna mesta državnih službenika u državnim organima razvrstavaju se u odgovarajuća zvanja, u zavisnosti od složenosti i odgovornosti poslova, potrebnih znanja i sposobnosti i uslova za rad na tim poslovima. Postoje četiri savetnička zvanja za koje je potrebno najviše obrazovanje (stečeno visoko obrazovanje na osnovnim akademskim studijama u obimu od najmanje 240 ESPB bodova, master akademskim studijama, specijalističkim akademskim studijama, specijalističkim strukovnim studijama, odnosno na osnovnim studijama u trajanju od najmanje četiri godine ili specijalističkim studijama na fakultetu), kao i propisani najmanji broj godina radnog iskustva za poslove u ovim zvanjima, a prema kriterijumima koji omogućavaju karijerni razvoj, odnosno dinamiku napredovanja nakon minimalno dve godine rada u jednom zvanju.
Uslovi napredovanja se, u skladu sa zakonom, ispunjavaju pod uslovom da zaposleni pokazuje i razvija kompetencije i ispunjava druge uslove za rad na višem radnom mestu, kao i da takvo radno mesto postoji i slobodno je za popunjavanje. Praćenjem stanja upravljanja ljudskim resursima u državnoj upravi, prema podacima iz ISKRE za decembar 2024. godine utvrđeno je da je u najnižim savetničkim zvanjima (mlađi savetnik, mlađi carinski savetnik, mlađi carinski inspektor) poslove obavljalo samo 2,45% od svih zaposlenih, a prema podacima Službe za upravljanje kadrovima na dan 31. decembar 2024. godine broj pripravnika u svim organima državne uprave iznosio je 48, što je 0,21% od ukupnog broja sistematizovanih radnih mesta. Ovaj podatak ukazuje na visoku nezainteresovanost mladih da nakon završenih studija konkurišu za rad u državnim organima na zvanjima mlađih savetnika, a kao najznačajniji razlozi mogu se smatrati zahtevi višegodišnjeg rada da bi se dostiglo odgovarajuće napredovanje i početna plata za rad u zvanju mlađi savetnik koja u organima državne uprave (ministarstva) iznosi oko 63.000 dinara, odnosno oko 50.000 dinara za pripravnike.
Polazeći od analize poslova u postojećim sistematizacijama koje pokazuju da se u okviru postojećeg sistema poslovi u savetničkim zvanjima najčešće grupišu na tri nivoa složenosti (savetnika, samostalnog savetnika i višeg savetnika), od statističkih podataka koji pokazuju izuzetno nisku popunjenost radnih mesta u organima državne uprave u zvanju mlađeg savetnika, kao i od analiza koje pokazuju da je za stručni izvršilački nivo poslova iz delokruga organa (bez nivoa nižeg, srednjeg i visoko rukovodećeg kadra koji takođe obavljaju najsloženije struče poslove u oblasti) moguće i dovoljno razvrstavanje poslova na tri nivoa ekspertize, predlaže se uspostavljanje trostepene gradacije radnih mesta u zvanjima savetnika i ukidanje zvanja mlađeg savetnika. Posledično, navedena promena pozitivno bi uticala na nivoe plata koju bi ostvarili kako zatečeni, tako i novi zaposleni na početnim radnim mestima nakon fakulteta, i koja bi se predloženim izmenama zakona uvećala od 2,8% do 25% u zavisnosti od dostignutog nivoa nagrađivanja službenika.
Kako bi se zadržala zatečena dinamika karijernog razvoja državnih službenika, a uvažavajući potrebu omogućavanja napredovanja zaposlenih koji kroz uspostavljen sistem vrednovanja rada pokažu visok nivo razvoja profesionalnih kompetencija, predlaže se korigovanje uslova u pogledu radnog iskustva za rad u savetničkim zvanjima. Uz sve napred izneto, izmene Zakona treba da doprinesu stavljanju jedinstvenog sistema stručnog usavršavanja u javnoj upravi u funkciju daljeg efikasnog i efektivnog razvoja i kontinuiranog unapređenja znanja i veština, odnosno sposobnosti državnih službenika, što pored afirmativnih mera za privlačenje mladih, obrazovanih kadrova za rad u državnim organima, dugoročno gledano za rezultat treba da ima stvaranje kompetentne i stabilne kadrovske strukture u državnim organima, odnosno administrativnih kapaciteta kao jednog od važnih kriterijuma za ocenu spremnosti Republike Srbije da postane članica Evropske unije.
Zakon o državnim službenicima propisuje vrste radnih mesta državnih službenika i razvrstavanje radnih mesta po zvanjima, u zavisnosti od složenosti i odgovornosti poslova, potrebnih znanja i sposobnosti i uslova za rad na poslovima. Zvanja sa visokim obrazovanjem su viši savetnik, samostalni savetnik, savetnik i mlađi savetnik. S tim u vezi, ne postoji drugi način da se postignu ciljevi vezani za razvrstavanje radnih mesta po zvanjima. Donošenje Zakona o izmenama i dopunama Zakona o državnim službenicima predstavlja jedini način da se postignu ciljevi vezani za uređenje zvanja i razvrstavanja radnih mesta. Pored toga, donošenje zakona predstavlja najbolji način da se uočeni problemi reše i postignu ciljevi koji će doprineti efikasnom i blagovremenom sprovođenju konkursnih postupaka, privlačenju mladih, obrazovanih kadrova za rad u državnim organima, izgradnji kapaciteta i stručnom usavršavanju državnih službenika, u skladu sa potrebama državnih organa.
Podsećamo, Zakonom o državnim službenicima (”Sl. glasnik RS”, br. 79/2005, 81/2005-isp., 83/2005-isp., 64/2007, 67/2007-isp., 116/2008, 104/2009, 99/2014, 94/2017, 95/2018, 157/2020, 142/2022, 13/2025-OUS i 19/2025) uređuju se prava i dužnosti državnih službenika i pojedina prava i dužnosti nameštenika.
Državni službenik je lice čije se radno mesto sastoji od poslova iz delokruga organa državne uprave, sudova, javnih tužilaštava, Državnog pravobranilaštva, službi Narodne skupštine, predsednika Republike, Vlade, Ustavnog suda i službi organa čije članove bira Narodna skupština (u daljem tekstu: državni organi) ili s njima povezanih opštih pravnih, informatičkih, materijalno-finansijskih, računovodstvenih i administrativnih poslova.
Državni službenici nisu narodni poslanici, predsednik Republike, sudije Ustavnog suda, članovi Vlade, sudije, javni tužioci, zamenici javnih tužilaca i druga lica koja na funkciju bira Narodna skupština ili postavlja Vlada i lica koja prema posebnim propisima imaju položaj funkcionera.
Nameštenik je lice čije se radno mesto sastoji od pratećih pomoćno-tehničkih poslova u državnom organu.
Na Portalu e- konsultacije možete preuzeti:
- PROGRAM JAVNE RASPRAVE ZDS
- ZAKLJUČAK JAVNE RASPRAVE ZDS
- Obrazloženje sa pregledom odredaba ZDS
- Obrazac za primedbe i sugestije za sajt MDULS i e-konsultacije ZDS
- NACRT ZDS
Izvor: portal e-konsultacije (www.ekonsultacije.gov.rs)
Izvor: Izvodi iz propisa preuzeti su iz programa „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com-a.