U skladu sa svojom ustaljenom praksom preventivne i blagovremene reakcije na sve potencijalne izazove iz međunarodnog i domaćeg okruženja, a polazeći od ekonomske situacije u kojoj su se našli pojedini poljoprivredni proizvođači, kao i strateškog značaja poljoprivredne proizvodnje za građane i privredu, Narodna banka Srbije – dalje: NBS je na sednici Izvršnog odbora usvojila sledeće propise:
- Odluku o privremenim merama za banke u cilju adekvatnog upravljanja kreditnim rizikom u portfoliju poljoprivrednih kredita u uslovima otežane poljoprivredne proizvodnje; i
- Odluku o privremenim merama za davaoce lizinga u cilju adekvatnog upravljanja kreditnim rizikom u portfoliju plasmana po osnovu lizinga poljoprivrednih mašina i opreme u uslovima otežane poljoprivredne proizvodnje.
Navedenim propisima dužnicima banke i davalaca finansijskog lizinga iz oblasti poljoprivrede omogućen je reprogram postojećih obaveza, što znači da se ti dužnici mogu opredeliti da im se izmirivanje obaveza po osnovu glavnice odloži u periodu od najmanje šest do 12 meseci, a u zavisnosti od sopstvenog izbora trajanja grejs perioda u okviru reprograma. Rok otplate kredita odnosno ugovora o lizingu u tom slučaju se produžava tako da iznos anuiteta (periodične obaveze koja bi se plaćala po isteku grejs perioda) utvrđen u momentu odobravanja reprograma ne bude veći od iznosa pre primene reprograma, a u toku trajanja grejs perioda dužnici će plaćati isključivo ugovorenu kamatu.
Članom 19. Zakona o poljoprivredi i ruralnom razvoju (“Sl. glasnik RS”, br. 41/2009, 10/2013-dr. zakon, 101/2016, 67/2021-dr.zakon i 114/2021) – dalje: Zakon, propisan je način vođenja Registra poljoprivrednih gazdinstava, gde se navodi:
„Radi sprovođenja i praćenja poljoprivredne politike, evidentiranja poljoprivrednih gazdinstava i porodičnih poljoprivrednih gazdinstava, kao i radi vođenja analitike i statistike za potrebe Ministarstva, u Upravi se vodi Registar poljoprivrednih gazdinstava (u daljem tekstu: Registar).“
Članom 20 Zakona, propisano je ko mogu biti subjekti upisa, gde se kaže:
„U Registar se upisuju privredna društva, zemljoradničke zadruge, druga pravna lica kao što su ustanove, škole, manastiri, crkve i druge organizacije, preduzetnici i poljoprivrednici, koji obavljaju poljoprivrednu proizvodnju, odnosno obavljaju preradu poljoprivrednih proizvoda, odnosno obavljaju druge nepoljoprivredne aktivnosti (ruralni turizam, stari zanati i sl.).
Poljoprivrednik može biti upisan u Registar kao nosilac ili član samo jednog porodičnog poljoprivrednog gazdinstva.“
Reprogram je omogućen poljoprivrednicima koji su upisani u registar poljoprivrednih gazdinstava u smislu zakona kojim se uređuju poljoprivreda i ruralni razvoj:
- fizičkom licu koje je nosilac komercijalnog porodičnog poljoprivrednog gazdinstva u smislu zakona kojim se uređuje poljoprivreda i ruralni razvoj;
- preduzetniku;
- pravnom licu, i to:
–zemljoradničkoj zadruzi s najmanje pet članova zadruge koji su upisani u Registar kao nosioci ili članovi pet različitih poljoprivrednih gazdinstava upisanih u Registar,
–drugom pravnom licu razvrstanom u mikro ili malo pravno lice u skladu sa zakonom kojim se uređuje računovodstvo.
S obzirom na nameru da se podrže dužnici koji su najviše pogođeni aktuelnom situacijom otežanih uslova poljoprivredne proizvodnje, pravo na reprogram ostvarivaće dužnici koji na dan 31. maja 2022. godine: nisu u docnji dužoj od 90 dana po bilo kojoj obavezi prema banci odnosno davaocu lizinga na koju se reprogram primenjuje, pri čemu nisu u statusu neizmirenja obaveza u toj banci, te se njegova potraživanja ne smatraju problematičnim kreditom odnosno problematičnim potraživanjem u smislu propisa Narodne banke Srbije.
Zahtev za reprogram dužnik može podneti banci odnosno davaocu lizinga u poslovnim prostorijama banke/davaoca lizinga, elektronskim putem ili poštom, do 30. aprila 2023. godine. Detaljnije informacije u vezi s primenom ovih olakšica, a koje uključuju i reprezentativni primer, banke su dužne da objave na početnoj strani svoje internet prezentacije i u svojim poslovnim prostorijama – u roku od pet radnih dana od dana stupanja na snagu ove odluke. Banke odobravaju reprogram dužniku u roku od 30 dana od dana prijema zahteva.
Konkretan model olakšica pažljivo je odmeren nakon intenzivne komunikacije NBS s Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede – dalje: Ministarstvo, kao i s poslovnim bankama, i predstavlja najoptimalnije rešenje za prevazilaženje potencijalnih poteškoća u otplati obaveza dužnika poljoprivrednika koji su pogođeni aktuelnom situacijom. Ministarstvo je izrazilo spremnost da u okvirima svojih nadležnosti, između ostalog i prilagođavanjem postojećih programa podrške i subvencija poljoprivrednih kredita, podrži realizaciju donetih mera.
NBS očekuje od banaka, kao i potencijalnih korisnika ovih regulatornih mogućnosti, da na odgovoran i transparentan način postupaju prilikom njihove primene, posebno imajući u vidu značaj koji poljoprivredni proizvođači imaju za celokupan privredni sistem, ali i značaj koji banke imaju za finansiranje njihovog razvoja.
Izvor: sajt Narodne banke Srbije (www.nbs.rs)
Izvor: izvodi iz propisa su preuzeti iz pravne baze „Propis Soft“, redakcija Profi Sistem Com