Imajući u vidu odluke/najave pojedinih banaka da povećaju naknade za određene usluge povezane s platnim računima, Narodna banka Srbije – dalje: NBS obaveštava javnost da radi na donošenju paketa mera i propisa kako bi zaštitila standard građana Srbije. Mere će biti usvojene na prvoj redovnoj sednici Izvršnog odbora NBS, koja se održava 11. avgusta.
Donošenje ovakvih odluka podrazumeva analizu stanja i efekata, o čijim detaljima se NBS neće oglašavati pre nego što te odluke donese. O svim detaljima mera javnost će ubrzo biti obaveštena.
NBS još jednom ponavlja da od banaka u Srbiji očekuje da sprovode održivu i odgovornu poslovnu politiku, zasnovanu na principima zdrave konkurencije, koja podrazumeva unapređivanje depozitnih poslova i očuvanje odnosno uvećanje baze deponenata i klijenata.
NBS je tokom proteklih godina uvela čitav niz proaktivnih mera na ovom planu koje ranije nisu postojale – uvela je zakonsku obavezu banaka da informišu klijenta o naplaćenoj naknadi nakon izvršene transakcije, da dostave pregled naknada kao deo predugovorne dokumentacije, da jednom godišnje dostave ukupan naplaćeni iznos svih naknada i kamata po različitim uslugama, objavila je naknade svih banaka na svojoj internet prezentaciji kako bi građani mogli na jednostavan način da se informišu i uporede ih pre nego što posete banku.
Takođe, NBS je uvela obavezu bankama da obaveste klijenta dva meseca pre izmene odredaba okvirnog ugovora, među kojima su i naknade koje banka naplaćuje, i da ga obaveste o njegovom zakonskom pravu da može odmah da raskine ugovor ako se ne slaže s tim izmenama, donela je propis kojim građani mogu da promene banku jednim odlaskom u novu banku i davanjem ovlašćenja novoj banci da obavi sve procedure prenosa dokumentacije umesto njega (dakle bez donošenja nove dokumentacije).
Članom 18. Zakona o platnim uslugama (“Sl. glasnik RS”, br. 139/2014 i 44/2018), regulisane su izmene i dopune okvirnog ugovora na predlog pružaoca platnih usluga, gde se navodi sledeće:
„Ako pružalac platnih usluga predlaže izmene i dopune odredaba okvirnog ugovora, dužan je da korisniku platnih usluga dostavi predlog tih izmena i dopuna najkasnije dva meseca pre predloženog dana početka njihove primene.
Nakon prijema predloga iz stava 1. ovog člana, korisnik platnih usluga može se saglasiti da predložene izmene i dopune proizvedu pravno dejstvo pre predloženog dana početka njihove primene.
Okvirnim ugovorom može se utvrditi da će se smatrati da se korisnik platnih usluga saglasio s predlogom iz stava 1. ovog člana ako pre dana početka primene predloženih izmena i dopuna nije obavestio pružaoca platnih usluga da se s tim predlogom nije saglasio, o čemu je pružalac platnih usluga dužan da obavesti korisnika platnih usluga istovremeno s dostavljanjem tog predloga.
U slučaju iz stava 3. ovog člana, pružalac platnih usluga dužan je da korisnika platnih usluga, istovremeno s dostavljanjem predloga iz tog stava, obavesti o njegovom pravu da pre dana početka primene predloženih izmena i dopuna raskine okvirni ugovor bez plaćanja naknade i drugih troškova, ako ne prihvati taj predlog.
Pružalac platnih usluga dužan je da korisniku platnih usluga predlog iz stava 1. ovog člana dostavi u pismenoj formi.“
Kada je reč o korisnicima koji su se ugovorom o kreditu obavezali da imaju račun kod banke koja im je isplatila kredit (što je bio uslov za dodelu kredita ili za nižu kamatnu stopu), NBS je obavestila sve banke o ograničenjima koje su dužne da primenjuju prilikom eventualnih izmena naknada za održavanje računa tih korisnika.
Najzad, građanima je od zakonskih izmena u 2018. godini dostupan i račun sa osnovnim uslugama, koji su banke dužne da imaju u ponudi i koji bi trebalo da sadrži sve osnovne elemente za obavljanje platnih transakcija prosečnog građanina. Troškovi u vezi sa ovim računom su najniži i građani bi trebalo da uzmu u obzir ovaj račun prilikom donošenja odluke o izboru usluga u banci.
Članom 73n Zakona o platnim uslugama, regulisano je pravo potrošača na platni račun sa osnovnim uslugama, gde se navodi sledeće:
„Ne dovodeći u pitanje primenu odredaba zakona kojim se uređuje sprečavanje pranja novca i finansiranja terorizma i drugih odredaba ovog zakona, banka je dužna da potrošaču koji ima zakonit boravak u Republici Srbiji a nema otvoren platni račun – na njegov zahtev omogući otvaranje i korišćenje platnog računa sa osnovnim uslugama.
Banka može omogućiti potrošaču otvaranje i korišćenje platnog računa sa osnovnim uslugama i posredstvom javnog poštanskog operatora, ako javni poštanski operator pruža platne usluge u ime i za račun te banke.
Platni račun sa osnovnim uslugama je platni račun koji se koristi za izvršavanje platnih transakcija u dinarima.
Osnovne usluge koje se odnose na platni račun iz stava 1. ovog člana obuhvataju:
1) usluge koje su potrebne za otvaranje, vođenje i gašenje tog računa;
2) usluge koje omogućavaju uplatu gotovog novca na platni račun;
3) usluge koje omogućavaju isplatu gotovog novca s platnog računa na šalterima ili na bankomatima i drugim sličnim uređajima;
4) usluge izvršavanja platnih transakcija, tj. prenosa novčanih sredstava s platnog računa, odnosno na platni račun, i to:
(1) direktnim zaduženjem,
(2) korišćenjem platne kartice, uključujući plaćanja putem interneta,
(3) transferom odobrenja, uključujući trajni nalog, na odgovarajućim uređajima, šalterima banaka i korišćenjem interneta.
Banka je dužna da ponudi usluge iz stava 1. ovog člana pri otvaranju računa iz tog stava samo do onog obima u kojoj te usluge već nudi potrošačima u vezi s drugim platnim računima.
Uslovi za otvaranje, vođenje (korišćenje) i gašenje platnih računa potrošača sa osnovnim uslugama moraju biti nediskriminatorski u smislu člana 73b ovog zakona.“
Članom 73r Zakona o platnim uslugama, regulisano je pitanje naknade u vezi s platnim računom sa osnovnim uslugama, gde se navodi sledeće:
„Banka je dužna da usluge iz člana 73n ovog zakona pruža besplatno ili uz razumnu naknadu, uzimajući u obzir stvarne troškove koje će banka imati.
Narodna banka Srbije može, na osnovu prethodno pribavljenog mišljenja ministarstva nadležnog za socijalna pitanja, propisati i bliže urediti obavezu banke da određene vrste i određen broj platnih usluga iz člana 73n ovog zakona određenim socijalno ugroženim kategorijama potrošača pruža besplatno, a može propisati i ograničenje naknade iz stava 1. ovog člana.“
Izvor: sajt Narodne banke Srbije (www.nbs.rs)
Izvor: izvodi iz propisa su preuzeti iz pravne baze „Propis Soft“, redakcija Profi Sistem Com