Zakon o socijalnoj karti objavljen u „Sl. glasniku RS“, br. 14/2021 od 17. februara 2021. god. počinje da se primenjuje od 1. marta 2022. god.
Ovim zakonom se uređuje uspostavljanje i vođenje jedinstvenog registra Socijalna karta, odnosno sadržina, način pristupanja, obrada i čuvanje podataka u okviru Socijalne karte, kao i druga pitanja od značaja za njegovo uspostavljanje i vođenje.
Socijalno-ekonomski status pojedinca i sa njim povezanih lica, obuhvata podatke o njihovom porodičnom, vaspitno-obrazovnom, psiho-fizičkom, radnopravnom, imovinskom i zdravstvenom statusu, koji su od uticaja na ostvarivanje prava i usluga iz socijalne zaštite;
Socijalna karta je jedinstveni registar koji sadrži podatke o pojedincu i sa njim povezanih lica o socijalno-ekonomskom statusu, podatke o vrsti prava i usluga iz socijalne zaštite koje lice koristi ili je koristilo, kao i podatke o službenim licima koja su vodila, odnosno odlučivala o pojedinačnim pravima;
Prava iz socijalne zaštite podrazumevaju prava utvrđena propisima iz oblasti socijalne, dečije i boračko-invalidske zaštite;
Korisnik prava i usluga iz socijalne zaštite je lice koje koristi ili je koristilo pravo u skladu sa propisima iz oblasti socijalne, dečije i boračko-invalidske zaštite;
Pojedinac u smislu ovog zakona je korisnik prava i usluga iz socijalne zaštite, kao i lice u postupku ostvarivanja prava;
Povezana lica u smislu ovog zakona su lica, koja sa pojedincem vezuje bliže ili dalje srodstvo, odnosno imovinski odnos, a koji je od uticaja na ostvarivanje prava;
Korisnici podataka su organi nadležni za sprovođenje socijalne zaštite i drugi organi u skladu sa zakonom;
Imovinski status pojedinca i sa njim povezanih lica čine pokretna i nepokretna imovina i prihodi tih lica, u skladu sa zakonom;
Širu zajednicu u smislu ovog zakona čine opština, grad, upravni okrug, pokrajina i republika.
Cilj uspostavljanja Socijalne karte je postojanje jedinstvene i centralizovane evidencije, u elektronskom obliku koja sadrži tačne i ažurne podatke o socijalno-ekonomskom statusu pojedinca i sa njim povezanih lica i koja omogućava korisnicima podataka da obavljaju poslove obrade podataka radi utvrđivanja činjenica neophodnih za ostvarivanje prava i usluga iz oblasti socijalne zaštite, a posebno radi efikasnijeg ostvarivanja prava i usluga socijalne zaštite, pravednije raspodele socijalne pomoći, unapređenja efikasnosti i proaktivnosti rada organa u oblasti socijalne zaštite, obezbeđivanja podrške u definisanju i oblikovanju socijalne politike i praćenja ukupnih efekata mera socijalne zaštite, kao i obezbeđivanje ažurnih podataka o korisnicima za slučaj vanredne situacije.
Ministarstvo uspostavlja i vodi Socijalnu kartu.
U Socijalnoj karti vode se i obrađuju podaci o pojedincu i sa njim povezanim licima, u skladu sa zakonom kojim se uređuje zaštita podataka o ličnosti, koji su neophodni za utvrđivanje socijalno-ekonomskog statusa, odnosno za ostvarivanje prava i usluga iz socijalne zaštite u skladu sa zakonom, kao i podaci o ostvarenim pravima i uslugama iz socijalne zaštite koje lice koristi ili je koristilo, podaci o pravima i uslugama koje su u postupku ostvarivanja i podaci o odbačenim i odbijenim zahtevima (neostvarena prava).
Podaci obuhvataju opšte i posebne podatke o pojedincu, kao i zajedničke i pojedinačne podatke o povezanim licima.
Opšti podaci o pojedincu su:
1) lično ime;
2) jedinstveni matični broj građana (JMBG), odnosno evidencijski broj za strane državljane (EBS) ili jedinstveni privremeni broj za lica čiji je identitet nepoznat;
3) pol;
4) datum, mesto, opština/grad rođenja, mesto i država ako je lice rođeno u inostranstvu;
5) ime jednog roditelja;
6) podatak o nacionalnoj pripadnosti;
7) kategorija lica (državljanin, lice bez državljanstva, stranac, tražilac azila-azilant, izbeglica, nepoznato – lice sa generisanim privremenim brojem);
8) državljanstvo;
9) podaci o prebivalištu/boravištu i istorija promena (grad, opština, naseljeno mesto, ulica, kućni broj, sprat i broj stana);
10) podaci o obrazovanju – nivo i vrsta kvalifikacije;
11) zanimanje (prema klasifikaciji zanimanja);
12) radnopravni status (podaci o poslodavcu, osnov osiguranja, datum početka osiguranja, datum promene u osiguranju, datum prestanka osiguranja, jedinstveni broj koji dodeljuje Centralni registar obaveznog socijalnog osiguranja kao i njegovu vezu sa JMBG, podaci o obračunatim i plaćenim doprinosima za obavezno socijalno osiguranje);
13) bračni status (neoženjen/neudata, u braku/razveden-a, udovac/udovica);
14) datum, mesto, opština/grad zaključenja braka;
15) lično ime supružnika, odnosno vanbračnog partnera i JMBG;
16) podaci o broju članova zajedničkog domaćinstva koji čine porodicu;
17) podaci o pokretnoj imovini;
18) imovinski status (poseduje/ne poseduje nepokretnost) i procenjena vrednost nepokretnosti (osnovica za plaćanje poreza na nepokretnu imovinu), podaci o imaocu prava na nepokretnostima iz katastra nepokretnosti (podaci o imaocu prava – ime i prezime i JMBG, podaci o nepokretnosti – naziv opštine, naziv katastarske opštine, adresa nepokretnosti, broj katastarske parcele, vrednost nepokretnosti, vrsta zemljišta, način korišćenja zemljišta (kultura), klasa zemljišta, površina parcele, redni broj objekta, način korišćenja objekta, pravni status objekta, broj posebnog dela objekta, površina, način korišćenja posebnog dela objekta, tereti i ograničenja i drugi podaci);
19) podaci o prihodima na koje se plaćaju porezi i doprinosi za obavezno socijalno osiguranje, uključujući i prihode od poljoprivrede i druge imovine i nepokretnosti;
20) podaci o isplaćenim penzijama i novčanim naknadama prema propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju;
21) podaci o isplatama novčane naknade prema propisima o zapošljavanju, kao i podaci o isplatama privremenih i posebnih naknada, uspostavljenih u skladu sa posebnim merama i aktima Vlade;
22) podaci o povratnicima po osnovu sporazuma o readmisiji (ime, prezime, mesto i datum rođenja, JMBG, pol, ime roditelja);
23) datum, mesto, opština/grad smrti, mesto i država smrti ako je smrt nastupila u inostranstvu i životni status (u životu/preminuo);
24) kontakt podaci (broj telefona/adresa elektronske pošte).
Jedinstvena identifikaciona oznaka pojedinca je JMBG, odnosno EBS, a lice sa oznakom „nepoznato” ima jedinstvenu privremenu identifikacionu oznaku, do utvrđivanja identiteta lica.
Posebni podaci o pojedincu su:
1) podaci o ostvarenim pravima iz socijalne zaštite, i to:
- vrsta prava,
- broj i datum rešenja,
- period važenja prava (početak i prestanak važenja prava);
2) podaci o isplatama, i to:
- datum isplate,
- iznos isplate za određeni period,
- broj lica kojima se vrši isplata;
3) podaci o odbijenim zahtevima, i to:
- vrsta prava,
- broj i datum rešenja,
- razlog odbijanja;
4) podaci o drugim novčanim davanjima, i to:
- vrsta prava,
- broj i datum rešenja,
- broj lica kojima se vrši isplata,
- iznos davanja,
- datum isplate za određeni period,
- isplatilac (naziv organa i nivo vlasti);
5) podaci o pravima, subvencijama i drugim oblicima materijalne podrške, koji se finansiraju iz budžeta jedinica lokalne samouprave i budžeta Republike Srbije;
6) podaci o posebnim statusima, i to:
- zdravstveni status,
- podaci o invaliditetu,
- podatak vezan za samostalnost u funkcionisanju (samostalan/uz podršku i pomoć drugog lica),
- status školovanja (redovno/vanredno) i redovnost pohađanja,
- podaci o starateljstvu,
- podaci o hraniteljstvu,
- status jednoroditeljska porodica,
- status samohrani roditelj.
Posebni podaci povezuju se sa opštim podacima preko JMBG-a, odnosno EBS-a.
Povezanim licima smatraju se:
1) supružnik, bivši supružnik, vanbračni partner, kao i bivši vanbračni partner;
2) deca i srodnici u pravoj liniji bez obzira na stepen srodstva;
3) srodnici u pobočnoj liniji do drugog stepena srodstva, staratelji i hranitelji, pod uslovom da žive u zajedničkom domaćinstvu;
4) pastorčad, očuh i maćeha.
Zajednički podaci povezanih lica sa pojedincem su podaci koji označavaju vezu između pojedinca i povezanog lica, i to:
1) broj članova porodice;
2) prebivalište (opština, mesto, ulica i kućni broj, sprat i broj stana);
3) broj članova domaćinstva;
4) broj radno sposobnih/nesposobnih članova domaćinstva;
5) ukupni prihodi porodice;
6) podaci o nasilju u porodici (podaci o izvršiocu nasilja u porodici i podaci o merama zaštite prema Porodičnom zakonu i Zakonu o sprečavanju nasilja u porodici iz evidencija koje se odnose na nadležnost organa starateljstva, odnosno centra za socijalni rad);
7) podaci o izdržavanju i podaci o pokrenutom postupku izvršenja u slučaju neisplaćivanja;
8) broj i datum donošenja rešenja o ostvarenom pravu.
Pojedinačni podaci povezanih lica sa pojedincem su podaci koji se odnose na svako povezano lice, i to:
1) JMBG/EBS;
2) lično ime;
3) srodstvo;
4) sposobnost privređivanja (sposobnost/nesposobnost za rad, poslovna sposobnost/nesposobnost, nesposobnost za samostalan život i rad i dr.);
5) podaci o prihodu koji ostvaruje;
6) podaci o nepokretnosti koju poseduje;
7) podaci o pravu iz oblasti socijalne zaštite u kome je to lice nosilac prava;
8) podaci o pravu iz oblasti socijalne zaštite u kome je to lice učesnik prava;
9) podatak o invalidnosti;
10) datum smrti.
U okviru Socijalne karte vode se i metapodaci, i to:
1) datum i vreme pristupa podacima;
2) podaci o identitetu korisnika podataka koji je pristupio podacima, i to:
- (1) JMBG,
- (2) lično ime,
- (3) kontakt podaci (adresa elektronske pošte i/ili broj službenog telefona),
- (4) naziv organa u kojem je korisnik podataka zaposlen;
3) razlog i podaci kojima se pristupa.
U cilju vođenja Socijalne karte, odnosno ažuriranja podataka iz člana 12. stav 3. ovog zakona, Socijalna karta se, pored povezivanja sa softverskim rešenjima kojima upravlja Ministarstvo, povezuje radi preuzimanja podataka sa sledećim registrima, odnosno evidencijama, i to sa:
1) Centralnim registrom stanovništva
2) registrima organizacije za obavezno penzijsko i invalidsko osiguranje
3) registrima ministarstva nadležnog za unutrašnje poslove
4) registrima organizacije nadležne za poslove zapošljavanja
5) registrima Poreske uprave, iz kojih preuzima sledeće podatke
6) registrima Republičkog geodetskog zavoda
Razmena podataka vrši se u skladu sa propisima kojima se uređuje elektronska uprava.
Povezivanje Socijalne karte sa registrima i evidencijama u skladu sa zakonom izvršiće se najkasnije do 1. januara 2022. godine.
Zakonom je propisan rok od 6 meseci za donošenje podzakonskih akata za sprovođenje ovog zakona.
Podsećamo, donet je Pravilnik o bližim tehničkim uslovima uspostavljanja i vođenja Socijalne karte („Sl. glasnik RS“, br. 67/2021) koji se primenjuje od 10. jula 2021. god. a kojim se bliže uređuju tehnički uslovi uspostavljanja i vođenja jedinstvenog registra Socijalna karta (u daljem tekstu: Socijalna karta), odnosno preuzimanje podataka iz evidencija u oblasti socijalne, dečije i boračko-invalidske zaštite, verifikacija i ažuriranje podataka, korišćenje podataka, čuvanje, pristup i zaštita podataka sadržanih u Socijalnog karti, kao i druga tehnička pitanja od značaja za uspostavljanje i vođenje Socijalne karte.
Izvor: Izvod iz propisa preuzet iz pravne baze „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com