U praksi sudova pojavilo kao sporno pitanje da li su ispunjeni uslovi iz Zakona o sudskim veštacima („Sl. glasnik RS“ br.44/2010) za obavljanje veštačenja kada veštačenje u određenoj oblasti u ime pravnog lica vrše fizička lica (upisana u Registar sudskih veštaka fizičkih lica) koja direktor pravnog lica angažuje ugovorom o delu – izvršenju konkretnog veštačenja odnosno, da li se i ova lica mogu smatrati licima zaposlenim kod tog pravnog lica, a u smislu odredbe člana 9. stav 1. tač.2) Zakona.
Odgovor na ovo pitanje sadržan je u pravnom stavu koji je utvrđen na zajedničkoj sednici Krivičnog i Građanskog odeljenja Vrhovnog kasacionog suda 8.6.2016. godine.
U obrazloženju ovog pravnog stava navedeno je da su odredbama člana 9. Zakona propisani uslovi pod kojima poslove veštačenja može da obavlja pravno lice.
Uslovi su da je pravno lice upisano u registar nadležnog organa za delatnost veštačenja u odgovarajućoj oblasti i da su u tom pravnom licu zaposlena lica koja su upisana u Registar veštaka koja jedino u ime pravnog lica i mogu da obavljaju poslove veštačenja.
U skladu sa odredbama člana 13. Zakona, rešenje o imenovanju veštaka (nakon utvrđivanja ispunjenosti uslova za imenovanje) donosi i Registar veštaka vodi ministarstvo nadležno za poslove pravosuđa. U praksi, Ministarstvo pravde utvrđuje ispunjenost uslova da su u pravnom licu zaposlena lica na osnovu podnetih kopija prijava M1 i M4.
Prema označenom pravnom stavu, doslednim tumačenjem navedenih odredaba može se zaključiti da poslove veštačenja u ime pravnog lica može vršiti samo fizičko lice i to samo ono koje je zaposleno kod tog pravnog lica. Nema dileme da se pod „zaposlenim licem“ smatra svako ono koje sa ovim pravnim licem kao poslodavcem ima zaključen ugovor o radu na neodređeno ili određeno vreme a u skladu sa propisima o radu i kao takvo je prijavljeno nadležnim organizacijama obaveznog socijalnog osiguranja. Pitanje je da li se „licem zaposlenim u pravnom licu“ u smislu citiranih odredaba, može smatrati i ono fizičko lice kome je izvršenje određenog posla – veštačenja u nekom konkretnom predmetu, povereno po osnovu ugovora o delu sa pravnim licem te sledstveno, da li se u tom slučaju veštačenje obavljeno od ovog fizičkog lica smatra veštačenjem obavljenim od strane ustanove ili pravnog lica kome je i povereno odlukom u sudskom postupku.
Dakle, u ovoj situaciji veštačenje obavljeno od strane veštaka fizičkog lica ne može se prihvatiti kao veštačenje obavljeno od strane pravnog lica koje ga je angažovalo, nego samo veštačenjem tog fizičkog lica. Ovo tim pre što je odredbom člana 199. stav 1. Zakona o radu propisano da poslodavac sa određenim licem može da zaključi ugovor o delu radi obavljanja poslova van delatnosti poslodavca a koji imaju za predmet samostalnu izradu ili opravku određene stvari, samostalno izvršenje određenog fizičkog ili intelektualnog posla. Ugovor o delu zaključen iz delatnosti pravnog lica u smislu citirane odredbe bio bi ništav.
Smatrajući da je odgovor na ovo sporno pitanje od značaja za rad svih sudova bez obzira na materiju u kojoj se postupa, Zajednička sednica Krivičnog i Građanskog odeljenja Vrhovnog kasacionog suda na sednici održanoj 8.6.2016. godine zauzela je sledeći pravni stav:
“Veštačenje izvršeno od strane veštaka – fizičkog lica angažovanog na osnovu ugovora o delu zaključenog sa veštakom – pravnim licem, upisanim u Registar pravnih lica za obavljanje poslova veštačenja, ne može se smatrati veštačenjem izvršenim od strane tog pravnog lica.”
Izvor: Izvod iz zakona preuzet iz programa „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com.
Izvor: Sajt Vrhovnog kasacionog suda (www.vk.sud.rs).