U ovom tekstu, ćemo prikazati sve izmene Zakona o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sistemu koji je objavljen u „Sl. glasniku RS“, br. 113/2017 od 17. decembra 2017. godine, kako bi olakšali primenu istog.
Članom 1. ovog zakona budžetski fondovi se brišu iz definicije indirektnih korisnika budžetskih sredstava, imajući u vidu da je budžetski fond u članu 64. Zakona o budžetskom sistemu definisan kao evidencioni račun u okviru glavne knjige trezora, koji se otvara po odluci Vlade, odnosno nadležnog izvršnog organa lokalne vlasti kako bi se pojedini budžetski prihodi i rashodi i izdaci vodili odvojeno, radi ostvarivanja cilja koji je predviđen posebnim republičkim, odnosno lokalnim propisom ili međunarodnim sporazumom.
Čl. 3. i 4. ovog zakona vrši se dopuna čl. 24. i 25. Zakona o budžetskom sistemu, u delu koji se odnosi na vrste javnih prihoda lokalne vlasti, tako da prema predloženom rešenju obuhvataju i finansijska sredstva Evropske unije. Članom 2. ovog zakona izvršena je izmena tehničke prirode člana 23. Zakona o budžetskom sistemu, radi upodobljavanja vrsti javnih prihoda na svim nivoima vlasti.
Članom 5. ovog zakona omogućava se povećanje penzija i plata u delu javnog sektora u 2018. godini, s obzirom na to da su u 2017. godini mere fiskalne konsolidacije, koje je preduzela Vlada u prethodnom periodu sa ciljem očuvanja stabilnosti javnih finansija, dale bolji rezultat od očekivanog, tako da fiskalni prostor dozvoljava odstupanje od posebnog fiskalnog pravila koje uređuje kretanje plata i penzija. Pored navedenog, ovim članom produženo je važenje zabrane zapošljavanja kod korisnika javnih sredstava do kraja 2018. godine, s obzirom da je navedena mera dala izuzetne rezultate u smanjenju obima rashoda za plate u budžetima svih nivoa vlasti, odnosno u celom javnom sektoru.
Čl. 6. i 7. ovog zakona briše se ovlašćenje ministra finansija da uredi sadržaj predloga srednjoročnih prioriteta javnih investicija i uslove za njihovo uključivanje u prioritetne oblasti finansiranja, kao i deo uputstva za izradu odluke o budžetu lokalne vlasti koji se odnosi na uslove za uključivanje kapitalnih projekata u budžet, s obzirom na to da je Vlada u 2017. godini donela Uredbu o sadržini, načinu pripreme i ocene, kao i praćenju sprovođenja i izveštavanju o realizaciji kapitalnih projekata, koja će se primenjivati počev od 1. januara 2018. godine.
Članom 8. ovog zakona propisuje se da se prinudnom naplatom ne mogu teretiti sredstva za finansiranje učešća lokalne vlasti u sprovođenju finansijske pomoći Evropske unije, kao i aproprijacije koje se finansiraju iz te vrste prihoda. Ovom dopunom obezbeđuje se istovetan tretman sredstava finansijske pomoći Evropske unije na svim nivoima vlasti. Takođe, predlaže se da se odredbe člana 56a Zakona o budžetskom sistemu, koje se odnose na prinudnu naplatu, shodno primenjuju na korisnike sredstava organizacija za obavezno socijalno osiguranje.
Članom 9. ovog zakona propisuje se da korisnici budžetskih sredstava, kao i organizacije za obavezno socijalno osiguranje mogu vršiti preusmeravanje aproprijacije u iznosu do 10% vrednosti aproprijacije za rashod i izdatak čiji se iznos umanjuje, kako bi se omogućila veća fleksibilnost u izvršavanju rashoda i izdataka u okviru programske strukture budžeta.
Sada član posle izmena glasi:
“Promene u aproprijacijama u toku godine
Član 61.
U slučaju da se u toku godine obim poslovanja ili ovlašćenja direktnog, odnosno njegovog indirektnog korisnika budžetskih sredstava promeni, iznos aproprijacija izdvojenih za aktivnosti tog korisnika povećaće se, odnosno smanjiti.
Ako se obim poslovanja ili ovlašćenja direktnog, odnosno njegovog indirektnog korisnika budžetskih sredstava iz stava 1. ovog člana poveća, sredstva će se obezbediti iz tekuće budžetske rezerve.
U slučaju osnivanja novog direktnog, odnosno indirektnog korisnika budžetskih sredstava, sredstva za njegovo poslovanje ili ovlašćenja obezbeđuju se iz tekuće budžetske rezerve.
Ako korisnik budžetskih sredstava prestane da postoji, a njegovi zadaci nisu preneti na drugog korisnika budžetskih sredstava, neiskorišćena sredstva se prenose u tekuću budžetsku rezervu i mogu se koristiti za namene za koje je predviđeno korišćenje sredstava stalne budžetske rezerve.
Ako se u toku godine od jednog direktnog, odnosno indirektnog korisnika budžetskih sredstava obrazuje više direktnih, odnosno indirektnih korisnika, neiskorišćena sredstva raspoređena tom korisniku prenose se u tekuću budžetsku rezervu i raspoređuju novoobrazovanim direktnim, odnosno indirektnim korisnicima budžetskih sredstava.
Odluku o promeni u aproprijacijama iz st. 1-5. ovog člana i o korišćenju sredstava tekuće budžetske rezerve donosi Vlada, odnosno nadležni izvršni organ lokalne vlasti.
Direktni korisnik budžetskih sredstava, uz odobrenje ministra, odnosno lokalnog organa uprave nadležnog za finansije, može izvršiti preusmeravanje aproprijacije odobrene na ime određenog rashoda i izdatka koji se finansira iz opštih prihoda budžeta u iznosu do 10% vrednosti aproprijacije za rashod i izdatak čiji se iznos umanjuje.
Preusmeravanje aproprijacija iz stava 7. odnose se na aproprijacije iz prihoda iz budžeta, dok se iz ostalih izvora mogu menjati bez ograničenja, s tim što korisnik budžetskih sredstava, koji ostvari prihode i primanja čiji iznosi nisu mogli biti poznati u postupku donošenja budžeta, podnosi zahtev organu uprave nadležnom za finansije za otvaranje, odnosno povećanje odgovarajuće aproprijacije za izvršavanje rashoda i izdataka iz svih izvora finansiranja, osim iz izvora 01 – Prihodi iz budžeta.
U slučaju da se u toku godine izvrši povećanje, odnosno smanjenje aproprijacije putem preusmeravanja, ta aproprijacija se naknadnom promenom ne može smanjiti, odnosno povećati.
U slučaju rebalansa budžeta, za iznos izvršene promene aproprijacije putem preusmeravanja do rebalansa umanjuje se ukupan iznos moguće promene vrednosti aproprijacije, utvrđen primenom procenta iz stava 7. ovog člana.
Organizacija za obavezno socijalno osiguranje, na osnovu odluke direktora organizacije za obavezno socijalno osiguranje, može vršiti preusmeravanje aproprijacija odobrenih na ime određenog rashoda i izdatka u iznosu do 10% vrednosti aproprijacije za rashod i izdatak čiji se iznos umanjuje, a izuzetno i preko 10% za troškove zdravstvene zaštite.
Aproprijacije se ne mogu prenositi između zakonodavne, izvršne i sudske vlasti.
Ako u toku godine dođe do promene okolnosti koja ne ugrožava utvrđene prioritete unutar budžeta, Vlada, odnosno nadležni izvršni organ lokalne vlasti, donosi odluku da se iznos aproprijacije koji nije moguće iskoristiti, prenese u tekuću budžetsku rezervu i može se koristiti za namene koje nisu predviđene budžetom ili za namene za koje nisu predviđena sredstva u dovoljnom obimu.
Ukupan iznos preusmeravanja iz stava 13. ovog člana zakona, počev od budžeta Republike Srbije za 2015. godinu, ne može biti veći od iznosa razlike između maksimalno mogućeg iznosa sredstava tekuće budžetske rezerve utvrđenog ovim zakonom i budžetom odobrenih sredstava tekuće budžetske rezerve.
U obračun maksimalno mogućeg iznosa sredstava tekuće budžetske rezerve utvrđenog ovim zakonom na godišnjem nivou ne uključuje se iznos sredstava nastao kao posledica primene stava 1, u delu koji se odnosi na prenos ovlašćenja, i st. 4. i 5. ovog člana.”
Članom 10. ovog zakona predviđa se da se obrada podataka o ličnosti, koji su prikupljeni u toku administrativne provere prijavljenih nepravilnosti u postupanju sa finansijskim sredstvima Evropske unije vrši u skladu sa Zakonom o zaštiti podataka o ličnosti („Službeni glasnik RS”, br. 97/08, 104/09-dr. zakon, 68/12-US i 107/12). Takođe, istim članom propisana je obaveza Ministarstva finansija da Vladi dostavlja godišnji izveštaj o nepravilnostima i prevarama u postupanju sa finansijskim sredstvima Evropske unije, odnosno o radu AFKOS-a, koja isti podnosi Narodnoj skupštini, radi informisanja.
Članom 11. ovog zakona daje se pravni osnov za obrazovanje Komisije za primenu Međunarodnih računovodstvenih standarda za javni sektor, a u skladu sa Programom reforme upravaljanja javnim finansijma 2016-2020, u kojem je u okviru mere 17, Rezultat 17.1 Akcionog plana Programa – Poboljšana kompletnost i obuhvat računovodstvenih informacija putem implementacije obračunskog računovodstva prema IPSAS standardima, predviđena kao posebna aktivnost formiranje tela za primenu međunarodnih računovodstvenih standarda za javni sektor.
Članom 12. ovog zakona predlaže se dopuna člana 92. Zakona o budžetskom sistemu, radi otklanjanja nedoumica u praksi u situaciji kada Državna revizorska institucija ne postupi po zahtevu lokalne vlasti za davanje saglasnosti za obavljanje eksterne revizije od strane lica koje ispunjava uslove za obavljanje poslova finansijskih izveštaja propisane zakonom kojim se uređuje računovodstvo i revizija. Ovim članom predviđa se rok za podnošenje zahteva lokalne vlasti za saglasnost Državne revizorske institucije, kao i rok u kojem Državna revizorska institucija treba da postupi.
Članom 13. ovog zakona predviđeno je uvođenje programske strukture iskazivanja rashoda i izdataka organizacija za obavezno socijalno osiguranje od donošenja finansijskih planova tih organizacija za 2018. godinu, kao i postupno uvođenje za korisnike sredstava Republičkog fonda za zdravstveno osiguranje do 2020. godine.
Članom 14. ovog zakona predlaže se osnivanje Saveta za unapređenje programske strukture budžeta imajući u vidu da je unapređenje programske strukture kontinuiran proces, koji zahteva praćenje, opsežne analize, izradu smernica i preporuka.
Članom 15. ovog zakona predlaže se produžetak roka iz člana 43. stav 2. Zakona o izmenama i dopunama Zakona o budžetskom sistemu („Službeni glasnik RS”, br. 73/10, 93/12, 142/14, 103/15 i 99/16), s obzirom na to da je Akcionim planom za sprovođenje Programa reforme javnih finansija planiran rok za primenu međunarodnih računovodstvenih standarda za javni sektor (IPSAS) do 2020. godine.
Članom 16. ovog zakona propisan je rok za obrazovanje Saveta za unapređenje programske strukture budžeta.
Članom 17. ovog zakona predlaže se odložena primena člana 1. ovog zakona.
Izvor: obrazloženje Zakona, sajt Narodne skupštine Republike Srbije
Izvor: izvod iz Zakona preuzet iz programa “Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com-a