Prema izjavi ministarke pravde datoj na konferenciji „Zaštita uzbunjivača na centralnom i lokalnom nivou“, sudovi u Srbiji pokazali su se efikasnim u primeni Zakona o zaštiti uzbunjivača, a u narednom periodu nas čeka dosta posla u pogledu represivnog delovanja.
Ministarka je pozvala tužilaštva da sa dužnom pažnjom posmatraju prijave uzbunjivača, da Republičko javno tužilaštvo treba da sačinjava poseban godišnji izveštaj koji će pokazati šta se dešavalo sa prijavama uzbunjivača.
Ona je dodala da će se na tome insistirati, budući da je to jedan od prioriteta u Akcionom planu za Poglavlje 23 koji se odnosi na borbu protiv korupcije.
Ministarka pravde je ukazala da je Zakon o zaštiti uzbunjivača usvojen pre skoro pet godina i da je Srbija time postala pionir ne samo u regionu, već i na čitavom evropskom kontinentu, a da je njegovo donošenje bilo jedna od preporuka Saveta Evrope, odnosno GREKO-a.
Ministarka je istakla da je od početka primene Zakona o zaštiti uzbunjivača do kraja 2018. godine bilo 622 predmeta u radu, da su rešena 533 predmeta, a da je zabeleženo 107 unutrašnjeg uzbunjivanja.
Pravo na zaštitu uzbunjivača propisano je odredbama čl. 5-10. Zakona o zaštiti uzbunjivača (“Sl. glasnik RS”, br. 128/2014):
Uzbunjivač ima pravo na zaštitu, u skladu sa zakonom, ako:
1) izvrši uzbunjivanje kod poslodavca, ovlašćenog organa ili javnosti na način propisan zakonom;
2) otkrije informaciju iz člana 2. tačka 1) ovog zakona (u daljem tekstu: informacija) u roku od jedne godine od dana saznanja za izvršenu radnju zbog koje vrši uzbunjivanje, a najkasnije u roku od deset godina od dana izvršenja te radnje;
3) bi u trenutku uzbunjivanja, na osnovu raspoloživih podataka, u istinitost informacije, poverovalo lice sa prosečnim znanjem i iskustvom kao i uzbunjivač.
Zaštita povezanih lica
Povezano lice ima pravo na zaštitu kao uzbunjivač ako učini verovatnim da je prema njemu preduzeta štetna radnja zbog povezanosti sa uzbunjivačem.
Pravo na zaštitu zbog pogrešnog označavanja uzbunjivača
Pravo na zaštitu kao uzbunjivač, ima lice koje učini verovatnim da je prema njemu preduzeta štetna radnja, ako je lice koje je preduzelo štetnu radnju, pogrešno smatralo da je to lice uzbunjivač, odnosno povezano lice.
Zaštita lica u vršenju službene dužnosti
Lice koje je u vršenju službene dužnosti dostavilo informaciju ima pravo na zaštitu kao uzbunjivač ako učini verovatnim da je prema njemu preduzeta štetna radnja zbog dostavljanja informacije.
Pravo na zaštitu zbog traženja informacije
Lice koje traži podatke u vezi sa informacijom, ima pravo na zaštitu kao uzbunjivač, ako učini verovatnim da je prema njemu preduzeta štetna radnja zbog traženja tih podataka.
Zaštita podataka o ličnosti uzbunjivača
Lice koje je ovlašćeno za prijem informacije dužno je da, štiti podatke o ličnosti uzbunjivača, odnosno podatke na osnovu kojih se može otkriti identitet uzbunjivača, osim ako se uzbunjivač ne saglasi sa otkrivanjem tih podataka, a u skladu sa zakonom koji uređuje zaštitu podataka o ličnosti.
Svako lice koje sazna podatke iz stava 1. ovog člana, dužno je da štiti te podatke.
Lice ovlašćeno za prijem informacije dužno je da prilikom prijema informacije, obavesti uzbunjivača da njegov identitet može biti otkriven nadležnom organu, ako bez otkrivanja identiteta uzbunjivača ne bi bilo moguće postupanje tog organa, kao i da ga obavesti o merama zaštite učesnika u krivičnom postupku.
Ako je u toku postupka neophodno da se otkrije identitet uzbunjivača, lice ovlašćeno za prijem informacije dužno je da o tome, pre otkrivanja identiteta, obavesti uzbunjivača.
Podaci iz stava 1. ovog člana ne smeju se saopštiti licu na koje se ukazuje u informaciji, ako posebnim zakonom nije drugačije propisano.
Izvor: Izvod iz zakona preuzet iz programa „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com-a.
Izvor: Sajt Ministarstva pravde Republike Srbije (www.mpravde.gov.rs).