Predsednica Vlade Republike Srbije razgovarala je danas sa rektorima državnih univerziteta, dekanima fakulteta univerziteta u Beogradu i Nišu, kao i Studentskom konferencijom univerziteta Srbije (SKONUS) i studentskim parlamentima fakulteta o povećanju školarina, kao i o unapređenju sistema finansiranja visokog obrazovanja.
Predsednica Vlade Republike Srbije je naglasila da je sastanak prvenstveno organizovan da bi se našao način za još bolju saradnju. Ona je dodala da država ulaže velika sredstva u obrazovanje, ali da treba da se poveća transparentnost, da se vide rezultati ulaganja, kako bi Srbija imala visoko obrazovanje koje će biti usklađeno sa potrebama države, privrede i studenata.
Predsednica Vlade je istakla da treba uspostaviti održivost sistema visokog obrazovanja, ali uz jačanje veza tržišta rada, istraživačke delatnosti i podsticanja razvoja, odnosno pružanja podrške promenama, inovacijama i deficitarnim oblastima.
Uspostavljanjem Jedinstvenog informacionog sistema u prosveti, kako je naglasila, omogućeno je da Vlada ima odgovore na pitanja na koje do sada nije imala – koliko dugo studenti studiraju, koliko ih napusti programe posle prve godine ili u bilo kom trenutku tokom studiranja, a koliko ih nastavi školovanje, koji je institucionalni trošak za svaki program godišnje i za svaki studijski program, koliko diplomaca se zaposli i koliko brzo, a ove informacije mogu biti polazni osnov pri izradi novog zakona i podzakonskih akata.
Na sastanku je dogovoreno da Ministarstvo prosvete sa Kabinetom premijerke oformi radnu grupu koja će raditi na nacrtu zakona o finansiranju visokog obrazovanja, a poziv za učešće u radnoj grupi podržali su i prihvatili svi učesnici sastanka.
Sastanku su prisustvovali i potpredsednik Vlade i ministar finansija, ministar prosvete i ministarka nauke, tehnološkog razvoja i inovacija.
Podsećamo, u Zakonu o visokom obrazovanju („Sl. glasnik RS“, br. 88/2017, 27/2018-dr.zakon, 73/2018, 67/2019, 6/2020-dr.zakoni, 11/2021-aut.tumačenje, 67/2021-dr.zakon i 67/2021)(u daljem tekstu: Zakon) glava VII posvećena je osnovama finansiranja visokoškolskih ustanova čiji je osnivač Republika Srbija.
Član 67. Zakona uređuje Izvore finansiranja na sledeći način:
„Visokoškolska ustanova stiče sredstva za obavljanje svoje delatnosti u skladu sa zakonom i statutom, iz sledećih izvora:
1) sredstava koja obezbeđuje osnivač;
2) školarine;
3) donacija, poklona i zaveštanja;
4) sredstava za finansiranje naučnoistraživačkog, umetničkog i stručnog rada;
5) projekata i ugovora u vezi sa realizacijom nastave, istraživanja i konsultantskih usluga;
6) naknada za komercijalne i druge usluge;
7) osnivačkih prava i iz ugovora sa trećim licima;
8) i drugih izvora, u skladu sa zakonom.
Sredstvima iz stava 1. ovog člana visokoškolska ustanova samostalno upravlja.
Sredstva iz stava 1. ovog člana može sticati i visokoškolska jedinica u skladu sa osnivačkim aktom i opštim aktom samostalne visokoškolske ustanove.
Sredstva iz stava 1. ovog člana iskazuju se i evidentiraju u skladu sa jedinstvenom budžetskom klasifikacijom.
Podaci o iznosu sredstava na godišnjem nivou iz stava 1. ovog člana dostupni su javnosti na zvaničnoj internet stranici visokoškolske ustanove najkasnije na kraju prvog kvartala naredne kalendarske godine.“
Članom 68. Zakona uređuju se Sredstva koja obezbeđuje osnivač:
„Visokoškolska ustanova čiji je osnivač Republika stiče sredstva za sprovođenje akreditovanih studijskih programa u okviru svoje delatnosti na osnovu ugovora koji samostalna visokoškolska ustanova zaključuje sa Vladom, po prethodno pribavljenom mišljenju Ministarstva.
Sredstva za obavljanje delatnosti u toku jedne školske godine obezbeđuju se u skladu s programom rada visokoškolske ustanove.
Visokoškolska ustanova u sastavu univerziteta, u obavljanju svoje delatnosti sredstvima koja obezbeđuje osnivač, u pravnom prometu istupa na osnovu ovlašćenja iz statuta, u svoje ime i za svoj račun.
Organ upravljanja visokoškolske ustanove iz stava 1. ovog člana odgovara nadležnom ministarstvu za namensko i ekonomično trošenje sredstava dodeljenih iz budžeta.
Normative i standarde rada visokoškolskih ustanova iz stava 1. ovog člana, kao i materijalna sredstva za njihovo ostvarivanje, uključujući i sredstva za ostvarivanje funkcija univerziteta u okviru studijskih programa koji se izvode na visokoškolskim ustanovama i jedinicama, utvrđuje Vlada, na predlog Nacionalnog saveta i po pribavljenom mišljenju Konferencije univerziteta i Konferencije akademija i visokih škola.“
Članom 69. Zakona uređena je Namena sredstava koja obezbeđuje osnivač:
„Osnivač obezbeđuje sredstva visokoškolskoj ustanovi za sledeće namene:
1) materijalne troškove, tekuće i investiciono održavanje;
2) plate zaposlenih u skladu sa zakonom i kolektivnim ugovorom;
3) opremu;
4) bibliotečki fond;
5) obavljanje naučnoistraživačkog, odnosno umetničkog rada koji je u funkciji podizanja kvaliteta nastave;
6) naučno, umetničko i stručno usavršavanje zaposlenih;
7) podsticanje razvoja nastavno-naučnog i nastavno-umetničkog podmlatka;
8) rad sa darovitim studentima;
9) međunarodnu saradnju;
10) rad centara za transfer znanja i tehnologija;
11) izvore informacija i informacione sisteme;
12) izdavačku delatnost;
13) rad centara za karijerno vođenje i savetovanje;
14) rad studentskog parlamenta i vannastavnu delatnost studenata;
15) finansiranje opreme i uslova za studiranje studenata sa invaliditetom;
16) druge namene, u skladu sa zakonom.“
Članom 70. uređuju se Sopstveni prihodi na sledeći način:
„Sredstva koja visokoškolska ustanova, odnosno visokoškolska jedinica ostvari, izuzev sredstava koja obezbeđuje Republika, čine sopstveni prihod te visokoškolske ustanove, odnosno jedinice (školarina, pružanje usluga trećim licima, poklon, sponzorstvo i drugi izvori sticanja sredstava).
Sredstva iz stava 1. ovog člana koriste se za unapređenje delatnosti i podizanje kvaliteta rada.
Sredstvima iz stava 1. ovog člana i imovinom stečenom iz sopstvenih prihoda visokoškolska ustanova, odnosno visokoškolska jedinica sa svojstvom pravnog lica, samostalno raspolaže, u skladu sa Zakonom i opštim aktom te visokoškolske ustanove, odnosno visokoškolske jedinice.
Sredstvima iz stava 1. ovog člana ostvarenim obavljanjem delatnosti visokoškolske jedinice bez svojstva pravnog lica raspolaže ta jedinica, u skladu sa ovim zakonom i opštim aktom visokoškolske ustanove u čijem je sastavu.
Visokoškolske jedinice u sastavu univerziteta, kad raspolažu sredstvima iz stava 1. ovog člana, u pravnom prometu istupaju u svoje ime i za svoj račun, u skladu sa zakonom, statutom univerziteta i sopstvenim statutom.
Visokoškolske jedinice u sastavu univerziteta iz sredstava iz stava 1. ovog člana izdvajaju deo za finansiranje zajedničkih poslova na nivou univerziteta, u skladu sa opštim aktom univerziteta.
Izdvajanje sredstava iz stava 5. ovog člana vrši se na osnovu planiranog obima i troškova aktivnosti koji se utvrđuju odlukom saveta univerziteta za tekuću školsku godinu.
Visokoškolska ustanova opštim aktom utvrđuje, u skladu sa ovim zakonom, raspodelu sopstvenih prihoda.
Ministarstvo kontinuirano prikuplja, prati i analizira podatke o sopstvenim prihodima visokoškolskih ustanova i njihovom trošenju, pojedinačno i ukupno.“
Članom 71. Zakona uređena je Školarina:
„Visokoškolska ustanova stiče sredstva iz školarine na osnovu odluke o visini školarine za studente koji plaćaju školarinu.
Merila za utvrđivanje visine školarine utvrđuju se opštim aktom visokoškolske ustanove.
Visokoškolska ustanova je dužna da pre raspisivanja konkursa za upis novih studenata utvrdi visinu školarine za narednu školsku godinu za sve studijske programe.
Školarinom se utvrđuju troškovi studija za jednu godinu studija, odnosno za sticanje 60 ESPB bodova.
Školarina obuhvata naknade za redovne usluge koje visokoškolska ustanova pruža studentu u okviru ostvarivanja studijskog programa za jednu godinu studija.
Redovne usluge iz stava 5. ovog člana utvrđuju se odlukom univerziteta, odnosno druge samostalne visokoškolske ustanove.
Merila za utvrđivanje visine školarine i odluka o visini školarine dostupni su javnosti na zvaničnoj internet stranici visokoškolske ustanove.“
Izvor: sajt Vlade Republike Srbije (www.srbija.gov.rs)
Izvor: Izvod iz propisa je preuzet iz pravne baze „Propis Soft“, redakcija Profi Sistem Com