– Uvod –
Narodna skupština Republike Srbije, na Prvoj sednici Drugog redovnog zasedanja, 17. oktobra 2017. godine, donela je Zakon o Nacionalnoj akademiji za javnu upravu (u daljem tekstu: Zakon). Zakon je objavljen u „Sl. glasniku RS“, br. 94/2017 od 19. oktobra 2017. godine, a počinje da se primenjuje 27. oktobra 2017. godine.
Ovim zakonom osniva se Nacionalna akademija za javnu upravu (u daljem tekstu: Nacionalna akademija) i uređuju se druga pitanja od značaja za rad Nacionalne akademije i obavljanje stručnog usavršavanja u javnoj upravi.
Javna uprava, u smislu ovog zakona, obuhvata državne organe i samostalne i nezavisne organizacije i tela čiji sastav bira Narodna skupština (nadzorna i regulatorna tela), organe, organizacije i službe autonomne pokrajine i jedinice lokalne samouprave, javne agencije i organizacije na koje se primenjuju propisi o javnim agencijama, a čiji je osnivač Republika Srbija ili autonomna pokrajina ili jedinica lokalne samouprave i preduzeća, ustanove, organizacije i pojedince kojima su poverena javna ovlašćenja.
Pod stručnim usavršavanjem, u smislu ovog zakona, podrazumeva se organizovani proces učenja zaposlenih u javnoj upravi na osnovu opštih i posebnih programa i programa obuke rukovodilaca, a radi sticanja znanja, vrednosti, stavova, sposobnosti i veština usmerenih na podizanje nivoa kompetencija neophodnih za obavljanje poslova iz utvrđenog delokruga i nadležnosti, odnosno poslova javne uprave.
Nacionalna akademija je centralna institucija sistema stručnog usavršavanja u javnoj upravi Republike Srbije – sa statusom javno priznatog organizatora aktivnosti neformalnog obrazovanja odraslih. Obrazuje se kao posebna organizacija, sa svojstvom pravnog lica, a nadzor nad njenim radom vrši ministarstvo u čijem delokrugu su poslovi koji se odnose na sistem državne uprave.
– Delokrug –
Članom 4. Zakona definiše se delokrug rada Nacionalne akademije:
„Nacionalna akademija obavlja stručne i s njima povezane izvršne i druge poslove državne uprave koji se odnose na:
1) sistemsko prikupljanje i obradu podataka u vezi sa unapređenjem rada i stručnih kapaciteta javne uprave i podataka koji su od značaja za razvoj, pripremu, sprovođenje, verifikaciju i vrednovanje programa stručnog usavršavanja i vođenje odgovarajuće dokumentaciono informacione baze;
2) kreiranje i razvoj metodologije i standardnih instrumenata za pripremu i sprovođenje programa stručnog usavršavanja;
3) akreditaciju programa stručnog usavršavanja u javnoj upravi;
4) akreditaciju sprovodilaca obuka u javnoj upravi;
5) pripremu, sprovođenje i razvoj opštih programa stručnog usavršavanja i programa obuke rukovodilaca;
6) pružanje stručne pomoći i koordinaciju ostvarivanja poslova u vezi sa pripremom i sprovođenjem posebnih programa stručnog usavršavanja nosiocima obaveze pripreme i sprovođenja tih programa;
7) sprovođenje drugih programa stručnog usavršavanja, utvrđenih u skladu sa zakonom, koji joj budu povereni;
8) pripremu i sprovođenje programa obuke predavača, mentora, kouča i drugih realizatora programa stručnog usavršavanja, kao i na njihovu selekciju i akreditaciju;
9) praćenje efekata sprovođenja programa stručnog usavršavanja i razvoja;
10) saradnju sa službom, odnosno telom nadležnim za poslove upravljanja kadrovima, odnosno stručno usavršavanje zaposlenih u autonomnim pokrajinama i jedinicama lokalne samouprave;
11) istraživačko analitičke poslove i saradnju sa naučnim organizacijama;
12) učešće u uspostavljanju i održavanju saradnje sa domaćim, stranim i međunarodnim institucijama, organizacijama i udruženjima i upravljanje projektima međunarodne podrške u vezi sa poslovima koje obavlja;
13) staranje o čuvanju materijala pripremljenih u okviru programa stručnog usavršavanja (depozit), organizovanje i čuvanje bibliotečko-informacione građe i medijateke, literature, predavanja, didaktičkih materijala, prezentacija i drugih relevantnih dokumenata koji nastanu u toku ostvarivanja stručnog usavršavanja;
14) izdavanje publikacija i obavljanje druge izdavačke delatnosti;
15) druge poslove utvrđene zakonom.
Pored poslova iz stava 1. ovog člana, Nacionalna akademija, u skladu sa zahtevima pravnih i fizičkih lica, može da priprema i sprovodi komercijalne programe, ako obavljanje tih poslova ne ugrožava obavljanje poslova iz stava 1. ovog člana.“
– Saradnja i kontinuirana stručna podrška –
Nacionalna akademija ostvaruje saradnju sa organima i organizacijama javne uprave preko organizacionih jedinica, tela, odnosno lica odgovornih za poslove upravljanja kadrovima ili drugih nadležnih lica koja odrede ti organi. Saradnja obuhvata:
1) povezivanje evidencija sa službama i drugim nadležnim organima i licima za upravljanje kadrovima u pogledu vođenja kadrovskih evidencija kod korisnika, odnosno ostvarivanja razmene podataka relevantnih za praćenje efekata stručnog usavršavanja;
2) aktivnosti u utvrđivanju potreba i pripremi i sprovođenju metodologije u vezi sa stručnim usavršavanjem;
3) koordinaciju i redovnu saradnju i razmenu podataka u planiranju, pripremi i sprovođenju aktivnosti stručnog usavršavanja, standardizaciji programa stručnog usavršavanja i evidentiranim, odnosno akreditovanim programima stručnog usavršavanja i praćenju, planiranju i ostvarivanju poslova upravljanja kadrovima.
Nacionalna akademija obezbeđuje kontinuiranu stručnu podršku korisnicima, naročito:
1) objavljivanjem i činjenjem dostupnim izveštaja, materijala i drugih relevantnih podataka o ostvarenim programima stručnog usavršavanja u javnoj upravi;
2) obezbeđivanjem redovnog pristupa podacima iz evidencija i depozita;
3) razvojem instrumenata stalne stručne podrške na daljinu, uzajamne stručne pomoći, koučinga, mentorstva i slično.
Nacionalna akademija sarađuje i sa drugim javno priznatim organizatorima aktivnosti i zainteresovanim licima (koje u skladu sa ovim zakonom, akredituje Nacionalna akademija) u situacijama kada nema odgovarajućeg predavača ili dovoljan broj odgovarajućih predavača ili ako se time umanjuje trošak izvođenja programa bez uticaja na kvalitet.
Izuzetno, akreditovanim, u smislu ovog zakona, smatraju se visokoškolske ustanove koje su akreditovane u skladu sa propisima o visokom obrazovanju, naučnoistraživačke organizacije akreditovane u skladu sa propisima o naučnoistraživačkoj delatnosti i drugi javno priznati organizatori aktivnosti obrazovanja odraslih koji su taj status stekli u skladu sa propisima o obrazovanju odraslih. Za sprovođenje programa obuke mogu se akreditovati lica koja ispune uslove u pogledu potrebnih kadrova, prostora, opreme i sredstava.
– Posebna stručna tela –
Nacionalna akademija ima i posebna stručna tela:
1) Programski savet, kao osnovno stručno telo koga čine predsednik i 14 članova koje imenuje i razrešava direktor Nacionalne akademije.
Predsednik i šest članova Programskog saveta imenuju se iz reda državnih službenika koji imaju najmanje devet godina radnog iskustva u oblasti relevantnoj za rad javne uprave, jedan član se imenuje iz reda zaposlenih u organima autonomne pokrajine, jedan član se imenuje iz reda članova Saveta za stručno usavršavanje u jedinicama lokalne samouprave, a šest članova se imenuje iz reda stručnjaka iz oblasti relevantne za rad javne uprave i predstavnika udruženja i drugih poslovno-stručnih i neprofitnih organizacija čiji su ciljevi ili poslovi radi kojih su osnovani u oblasti relevantnoj za rad javne uprave. Predsednik i članovi Programskog saveta za svoj rad imaju pravo na naknadu;
2) Stalne programske komisije, koje obrazuje direktor Nacionalne akademije prema osnovnim tematskim oblastima programa stručnog usavršavanja u javnoj upravi, radi usmeravanja razvoja tematskih oblasti i predlaganja njihovog unapređenja u skladu sa utvrđenim potrebama za stručnim usavršavanjem.
U sastav stalnih programskih komisija imenuju se stručnjaci iz relevantne tematske oblasti i predstavnici, odnosno zaposleni u Nacionalnoj akademiji, sa značajnim i priznatim iskustvom, pretežno iz reda javne uprave. Članovi stalnih programskih komisija za svoj rad imaju pravo na naknadu.
– Centralna evidencija programa stručnog usavršavanja u javnoj upravi –
Nacionalna akademija vodi Centralnu evidenciju programa stručnog usavršavanja u javnoj upravi, koja pored podataka o programu, sadrži i podatke o: organima iz člana 2. stav 1. ovog zakona, odnosno korisnicima; učesnicima; sprovodiocu kome je povereno izvođenje obuke; predavačima, mentorima i koučima; ocenama uspešnosti sprovedenih programa i materijalima koji su pripremljeni za potrebe ili su proizvod programa stručnog usavršavanja. Oblik, način upisa i vođenja ove evidencije bliže propisuje Nacionalna akademija.
– Sredstva za rad –
Sredstva za finansiranje poslova Nacionalne akademije obezbeđuju se u:
1) budžetu Republike Srbije za opšte troškove rada;
2) u budžetu Republike Srbije, budžetu autonomne pokrajine, budžetu jedinice lokalne samouprave i finansijskom planu organa i organizacija iz člana 2. stav 1. ovog zakona – za programe obuke i druge stručne poslove u vezi sa programima obuke koje sprovodi u javnoj upravi.
Tarifu za usluge stručnog usavršavanja i obavljanje drugih stručnih poslova za potrebe korisnika iz člana 2. stav 1. ovog zakona, izuzev korisnika sredstava budžeta Republike Srbije, kao i za potrebe korisnika van javne uprave utvrđuje Vlada, na predlog Nacionalne akademije. Prihodi ostvareni pružanjem usluga za potrebe, po zahtevu ili u interesu korisnika prihod su budžeta Republike Srbije.
– Zaključak –
Prelaznim i završnim odredbama Zakona propisano je: da će propise utvrđene ovim zakonom doneti nadležni organi u roku od devet meseci od dana stupanja na snagu ovog zakona; da će se do donošenja podzakonskih akata, odnosno programa stručnog usavršavanja u skladu sa ovlašćenjima iz ovog zakona, primenjivati podzakonski akti i programi doneti do stupanja na snagu ovog zakona, osim odredaba koje su u suprotnosti sa ovim zakonom; da Služba za upravljanje kadrovima nastavlja sa radom prema položaju i delokrugu koji je utvrđen zakonom.
Nacionalna akademija preuzima od Službe za upravljanje kadrovima zaposlena lica, kao i prava, obaveze, predmete, opremu, sredstva za rad i arhivu za vršenje nadležnosti u oblasti stručnog usavršavanja. Služba za upravljanje kadrovima uskladiće pravilnik o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta sa odredbama ovog zakona u roku od 60 dana od dana njegovog stupanja na snagu.
Nacionalna akademija doneće pravilnik o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta u roku od 60 dana od dana stupanja na snagu ovog zakona. Do usklađivanja, odnosno donošenja akta o unutrašnjem uređenju i sistematizaciji radnih mesta, poslove Nacionalne akademije obavljaće Služba za upravljanje kadrovima.
Nacionalna akademija preuzima od Ministarstva državne uprave i lokalne samouprave evidenciju o utvrđenim i sprovedenim opštim programima stručnog usavršavanja državnih službenika, kao i prava, obaveze, predmete, opremu, sredstva za rad i arhivu za vršenje nadležnosti u ovim poslovima.
Radi unapređenja sistema stručnog usavršavanja državnih službenika i usklađivanja sa novinama sadržanim u ovom Zakonu, usvojen je i Zakon o izmenama i dopunama Zakona o državnim službenicima („Sl. glasnik RS“, br. 94/2017). Detaljniji prikaz ovih izmena i dopuna možete pogledati u okviru teme „Najnovije izmene Zakona o državnim službenicima“, objavljene na Pravnom Portalu.