Zakon o izmenama i dopunama Krivičnog zakonika (“Sl. glasnik RS”, br. 94/2024) koji se u primenjuje od 6. decembra 2024. godine, uvedeno je novo krivično delo napad na lice zaposleno u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja.
Ovaj tekst je ekstrakt iz komentara „ Novo krivično delo napad na lice zaposleno u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja”, objavljenog u časopisu Advokatska kancelarija br. 126, februar 2025. god.
Ovo krivično delo svrstano je u okviru Glave 31 Krivičnog zakonika (“Sl. glasnik RS”, br. 85/2005, 88/2005-ispr., 107/2005-ispr., 72/2009, 111/2009, 121/2012, 104/2013, 108/2014, 94/2016, 35/2019 i 94/2024) u KRIVIČNA DELA PROTIV JAVNOG REDA I MIRA.
Član 344b koji propisuje ovo delo glasi:
“(1) Ko napadne lice zaposleno u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja ili člana njegove porodice, a u vezi sa poslovima koji se obavljaju u ustanovi,
kazniće se zatvorom od tri meseca do tri godine.
(2) Ako prilikom izvršenja dela iz stava 1. ovog člana učinilac nanese laku telesnu povredu licu zaposlenom u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja ili članu njegove porodice ili preti upotrebom oružja,
kazniće se zatvorom od šest meseci do pet godina.
(3) Ako prilikom izvršenja dela iz stava 1. ovog člana učinilac nanese tešku telesnu povredu licu zaposlenom u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja ili članu njegove porodice,
kazniće se zatvorom od jedne do osam godina.
(4) Ko uništi, ošteti ili učini neupotrebljivom stvar u imovini lica zaposlenog u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja ili člana njegove porodice,
kazniće se novčanom kaznom ili zatvorom do dve godine.
(5) Ako je delom iz stava 4. ovog člana prouzrokovana šteta koja prelazi četiristo pedeset hiljada dinara,
učinilac će se kazniti zatvorom od šest meseci do pet godina.
(6) Delo iz st. 4. i 5. ovog člana postoji ako je učinjeno prema licu zaposlenom u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja ili članu njegove porodice, u vezi sa poslovima koji se obavljaju u ustanovi.”
Cilj uvođenja ovog krivičnog dela je veća zaštita lica zaposlenih u ustanovi u oblasti obrazovanja i vaspitanja, zato što obavljaju posao od javnog značaja, ali kako smo videli ne samo njih već i članove njihove porodice, jer se može desiti da se neko npr. “sveti” nastavniku preko člana njegove porodice. Da se podsetimo da lica zaposlena u školi nemaju svojstvo službenog lica, što potvrđuje i sudska praksa. Npr. u presudi Vrhovnog kasacionog suda, Kzz 280/2020 od 17. septembra 2020. godine je navedeno da nastavnik u školi, koji je napadnut od strane okrivljenog u vezi sa profesionalnim postupanjem u nastavi, nije službeno lice (konkretno radilo se krivičnom delu napad na službeno lice u vršenju službene dužnosti iz člana 323. KZ).
U ovom smislu krivično delo napad na službeno lice u vršenju službene dužnosti iz člana 323. Krivičnog zakonika ne pruža zaštitu.
Značaj zaštiti ovih lica koji je zakonodavac hteo da da propisivanjem ovog dela vidi se i iz toga što se za sve oblike preduzima gonjenje po službenoj dužnosti, što inače nije slučaj kada je u pitanju privatna imovina gde se obično preduzima gonjenje po privatnoj krivičnoj tužbi.
Takođe, vidi se i iz propisivanja da se krivično delo vrši u vezi sa poslovima koji se obavljaju u ustanovi, a ne samo tokom ovih poslova, da je dat dodatni značaj zaštiti ovih lica, jer napad može biti učinjen i od npr. bivšeg učenika, dakle kada njemu oštećeni nije više nastavnik, tj. više ne vrši posao “prema njemu”.
Ono što jeste zamerka je formulacija načina izvršenja kod prvog osnovnog oblika, jer smatramo da bi bilo bolje da glasi: “Ko napadne ili preti da će napasti…”, jer pretnju, i to samo pretnju oružjem, pominje samo kod prvog težeg oblika ovog dela, a ovakvim određenjem bi bila šire i preciznije pružena zaštita oštećenom, a i moguće je da bi više uticalo i na prevenciju, s obzirom da bi postojala svest kod građana da i pretnjom može biti izvršeno ovo delo.
Ovako ostaje da vidimo kakav će biti stav sudske prakse ako dođe do izvršenja ovog dela, odnosno kako će tumačiti ove odredbe u vezi sa napadaom, šta će podrazumevati pod pojmom zaposleni i sl, i da li će biti spornih odluka ili različite sudske prakse.
Izvor: Izvod iz propisa i sudske prakse preuzet je iz programa „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com-a