Vlada Republike Srbije predložila je dopune Zakona o državljanstvu Republike Srbije (“Sl. glasnik RS”, broj 135/2004 i 90/2007)(u daljem tekstu: Zakon).
Predlog Zakona o dopunama Zakona o državljanstvu Republike Srbije objavljen je na sajtu Narodne skupštine Republike Srbije.
Prema stavu predlagača predložene dopune Zakona o državljanstvu Republike Srbije imaju za cilj da omoguće potpunu realizaciju aktivnosti nadležnih organa Republike Srbije za smanjenje administrativnih tereta u Republici Srbiji. Vlada Republike Srbije je usvojila Plan prioritetnih aktivnosti za smanjenje administrativnih tereta u Republici Srbiji od 2016. do 2018. godine, kojim su između ostalog, predviđene aktivnosti koje se odnose na to da se stvori pravni osnov da se podaci o državljanstvu vode centralizovano, odnosno da se obezbedi prenos svih podataka o državljanstvu u okviru podsistema centralnog sistema.
Predloženim dopunama Zakona omogućiće se centralizovano vođenje, u elektronskom obliku, osnovnih podataka o građanima, što će biti od višestruke koristi građanima prilikom ostvarivanja svojih prava pred organima državne uprave i u drugim upravnim postupcima.
Pored ovoga, nastala je potreba da se u važećem Zakonu o državljanstvu Republike Srbije, usklade i urede i druga pitanja u skladu sa nastalim promenama. Naime, Zakon o izmenama i dopunama Zakona o ličnoj karti koji je stupio na snagu 4. juna 2011. godine, propisao je da lične karte izdate na starom obrascu važe do roka navedenog u istim a najduže do 31. decembra 2016. godine. U postupku zamene ličnih karata utvrđeno je da određeni broj građana koji je ceo svoj život proveo u Republici Srbiji, ima prijavljeno prebivalište u Republici Srbiji i lične karte na starom obrascu, a ne može iskoristi mogućnost da pod olakšanim uslovima steknu državljanstvo Republike Srbije, tako što bi im Ministarstvo unutrašnjih poslova donelo nalog za upis u evidenciju državljana Republike Srbije. Uglavnom se radi o starijim licima koja su smatrala da poseduju lične karte sa trajnim važenjem i da nije potrebno da podnose zahteve za izdavanje biometrijske lične karte za čije je izdavanje uslov posedovanje državljanstva Republike Srbije, te nisu podnela blagovremeno zahtev za sticanje državljanstva. Uzevši u obzir da su to građani koji više decenija žive u Republici Srbiji, da su imali prijavljeno prebivalište i izdate lične karte u Republici Srbiji, kao i da se radi o uglavnom staračkom stanovništvu, o starijim udovicama i udovcima koji, da bi po sada važećim propisima stekli državljanstvo Republike Srbije, moraju da traže otpust iz prethodnog državljanstva, odnosno iz državljanstva Republika bivše SFRJ, u kojoj nisu čak ni živeli, predlaže se mogućnost sticanja državljanstva Republike Srbije pod olakšanim uslovima. Ova mogućnost je oročena na godinu dana od dana stupanja na snagu Zakona, s obzirom na to da je državljanstvo prethodno pitanje za izdavanje lične karte, a zbog ostvarivanja drugih prava, te, ukoliko ne bi bilo oročeno podnošenje zahteva po ovom osnovu, i izmene zakona bi bile obesmišljene.
Predložena je dopuna čl. 48. Zakona dodavanjem novih stavova 3 i 4 koji glase:
„Ovlašćeno lice u smislu propisa o matičnim knjigama može izdati uverenje o državljanstvu Republike Srbije iz evidencije iz stava 2. Ovog člana, bez obzira na mesto upisa u evidencije o državljanima Republike Srbije.
Obrasce uverenja o državljanstvu Republike Srbije tehnički izrađuje i štampa Narodna banka Srbije – Zavod za izradu novčanica i kovanog novca – Topčider.”
Ovo rešenje će omogućiti da građani mogu da pribave uverenja o državljanstvu bilo gde na teritoriji Republike Srbije, bez obzira na to gde su upisani u evidencijama državljana, čime se postupak pribavljanja uverenja o državljanstvo značajno olakšava. Takođe, ovim članom je predviđeno da obrazac uverenja o državljanstvu Republike Srbije štampa Narodna banka Srbije, imajući u vidu da obrasce matične knjige rođenih, venčanih i umrlih već štampa Narodna banka Srbije, te da će se na ovaj način štampanje obrazaca vršiti centralizovano na jednom mestu, što će doprineti aspektu bezbednosti.
Predloženo je i dodavanje novih članova 49a i 49b koji glase:
„Član 49a
Podaci iz evidencije o državljanima Republike Srbije iz člana 48. stav 2. ovog zakona vode se i čuvaju i na sredstvima za automatsku obradu podataka, kao Centralnom sistemu za elektronsku obradu, skladištenje i čuvanje podataka, u skladu sa ovim zakonom i propisima o matičnim knjigama.
Evidencija o državljanima Republike Srbije iz člana 48. stav 2. Ovog zakona, koja se vodi u Centralnom sistemu za elektronsku obradu, skladištenje i čuvanje podataka je jedinstvena i sadrži sledeće podatke: ime, prezime, prethodna imena i prezimena, pol, datum, mesto i opštinu rođenja, jedinstveni matični broj građana, prebivalište, boravak u inostranstvu, prethodno državljanstvo, osnov upisa činjenice državljanstva, datum donošenja i uručenja i broj rešenja o sticanju i prestanku državljanstva Republike Srbije, datum sticanja odnosno prestanka državljanstva Republike Srbije, jedinstveni matični broj građana za oba roditelja, odnosno staratelja, imena i prezimena oba roditelja, odnosno staratelja, prethodna imena i prezimena oba roditelja, odnosno staratelja i državljanstvo oba roditelja, odnosno staratelja.
Evidencija o državljanima Republike Srbije čuva se trajno.
Član 49b
Na zahtev državnog i drugog organa, organizacije, kao i drugog pravnog ili fizičkog lica koji ima opravdan pravni interes, nadležni organ je dužan da dostavi tražene podatke iz evidencije o državljanima Republike Srbije, u skladu sa propisima o zaštiti podatka o ličnosti.
Navedeni članovi uređuju pitanja vođenja evidencija o državljanstvu Republike Srbije i na sredstvima za automatsku obradu podataka, kao Centralnom sistemu za elektronsku obradu, skladištenje i čuvanje podataka, u skladu sa odredbama ovog zakona i propisa koji uređuju vođenje matičnih knjiga. Pored toga, propisuje se i sadržaj evidencije, kao i način obrade podataka koji se nalaze u toj evidenciji. Posebno je potrebno naglasiti da je izričito propisana obaveza nadležnog organa da po zahtevu državnog i drugog organa, organizacije, kao i drugog pravnog ili fizičkog lica koje ima opravdan pravni interes, dostavlja podatke iz evidencije o državljanima Republike Srbije, naravno uz poštovanje propisa o zaštiti podatka o ličnosti.“
Članom 3. Predloga zakona propisano je da u državljanstvo Republike Srbije može biti primljen državljanin SFRJ ili državljanin druge republike ranije SFRJ, odnosno državljanin druge države nastale na teritoriji SFRJ, koji na dan 31. decembra 2016. godine i na dan podnošenja zahteva ima prijavljeno prebivalište u Republici Srbiji, kako bi se prethodno opisanoj kategoriji građana omogućilo da pod olakšanim uslovima steknu državljanstvo Republike Srbije. Primena ove odredbe ograničena je na godinu dana od dana stupanja na snagu ovog zakona.
Članom 4. Predloga zakona, predviđeno je da će se uslovi za uspostavljanje i vođenje evidencije o državljanima Republike Srbije u elektronskom obliku u okviru Centralnog sistema za elektronsku obradu i skladištenje podataka i čuvanje drugog primerka matičnih knjiga, obezbediti najkasnije do 30. juna 2018. godine, a da će se ovi uslovi uspostaviti na osnovu podataka iz člana 48. stav 2. Zakona o državljanstvu Republike Srbije.
Članom 5. Predloga zakona predviđeno je da će izdavanje uverenja o državljanstvu na obrascu koji štampa Narodna banka Srbije otpočeti 1. januara 2019. godine, kako bi se utrošile zalihe već postojećih obrazaca i izvršile pripreme za štampanje uverenja o državljanstvu na novom obrascu.
Izvor: Izvod iz Predloga Zakona o dopunama Zakona o državljanstvu R. Srbije i obrazloženja Predloga preuzet je sa sajta Narodne skupštine Republike Srbije (www.parlament.gov.rs).