Zaštitnik građana utvrdio je da je Ministarstvo za brigu o porodici i demografiju napravilo više propusta u radu prilikom odlučivanja po zahtevima pritužilja u vezi sa ostvarivanjem prava na novčana sredstva za izgradnju, učešće u kupovini, odnosno kupovinu porodično-stambene zgrade ili stana po osnovu rođenja deteta.
Zaštitnik građana traži od tog ministarstva da utvrdi razloge koji su doveli do prekoračenja roka od 30 dana za odlučivanje po zahtevu pritužilja, kao i da obezbedi adekvatan broj zaposlenih koji će raditi po zahtevima građanki u vezi sa ostvarivanjem ovog prava.
Pravo na novčana sredstva za izgradnju, učešće u kupovini, odnosno kupovinu porodično-stambene zgrade ili stana po osnovu rođenja deteta propisano je odredbama člana 25a-25g Zakona o finansijskoj podršci porodici sa decom (“Sl. glasnik RS”, br. 113/2017, 50/2018, 46/2021 – odluka US, 51/2021 – odluka US, 53/2021 – odluka US, 66/2021, 130/2021, 43/2023 – odluka US, 62/2023, 11/2024 – odluka US i 79/2024), na sledeći način:
Član 25a
Pravo na novčana sredstva za izgradnju, učešće u kupovini, odnosno kupovinu porodično-stambene zgrade ili stana po osnovu rođenja deteta može ostvariti majka za dete rođeno 1. januara 2022. godine i kasnije pod uslovom da je državljanin Republike Srbije i da ima prebivalište u Republici Srbiji.
Pravo iz stava 1. ovog člana pod uslovima utvrđenim zakonom kojim se uređuju osnove svojinskopravnih odnosa može ostvariti i majka koja je strani državljanin i ima status stalno nastanjenog stranca, ako je dete rođeno na teritoriji Republike Srbije i/ili je državljanin Republike Srbije.
Izuzetno, od st. 1. i 2. ovog člana, u slučaju smrti majke deteta, pravo može ostvariti otac deteta.
Pravo iz st. 1. i 2. ovog člana ostvaruje majka koja neposredno brine o detetu za koje je podnela zahtev, čija deca prethodnog reda rođenja nisu smeštena u ustanovu socijalne zaštite, hraniteljsku, starateljsku porodicu ili data na usvojenje, i koja nije potpuno lišena roditeljskog prava u odnosu na decu prethodnog reda rođenja.
Pravo iz st. 1. i 2. ovog člana, izuzetno, priznaje se i ukoliko je dete prethodnog reda rođenja smešteno u ustanovu zbog potrebe kontinuirane zdravstvene zaštite i nege, a po prethodno pribavljenoj saglasnosti ministarstva nadležnog za finansijsku podršku porodici sa decom.
Pravo iz st. 1. i 2. ovog člana može ostvariti majka novorođenog deteta pod uslovom da prvi put stiče u svojinu porodično-stambenu zgradu ili stan na teritoriji Republike Srbije.
Zahtev za ostvarivanje prava iz st. 1. i 2. ovog člana podnosi se preko nadležnog organa jedinice lokalne samouprave, u roku od godinu dana od dana rođenja deteta.
Član 25b
Pravo na novčana sredstva za izgradnju, učešće u kupovini, odnosno kupovinu porodično-stambene zgrade ili stana po osnovu rođenja deteta može ostvariti majka novorođenog deteta do iznosa koji utvrđuje Vlada.
Pravo iz stava 1. ovog člana utvrđuje se na osnovu dokaza o potrebnim sredstvima za izgradnju, učešće u kupovini, odnosno kupovinu porodično-stambene zgrade ili stana i procene vrednosti porodično-stambene zgrade ili stana od strane nadležnog poreskog organa i nadležnog organa za geodetske poslove.
Član 25v
O pravu iz člana 25a ovog zakona odlučuje Komisija za dodelu novčanih sredstava za izgradnju, učešće u kupovini, odnosno kupovinu porodično-stambene zgrade ili stana po osnovu rođenja deteta (u daljem tekstu: Komisija).
Odluka Komisije je konačna u upravnom postupku.
Članove Komisije imenuje Vlada, a čine je predstavnici organa državne uprave nadležnih za socijalna pitanja, brigu o porodici i demografiju, poslove finansija, privrede, građevinarstva, brige o selu i Republičkog geodetskog zavoda.
Predsednik Komisije je ministar nadležan za finansijsku podršku porodici sa decom.
Stručnu i administrativno-tehničku potporu Komisiji pruža ministarstvo nadležno za finansijsku podršku porodici sa decom.
Vlada utvrđuje bliže uslove i način ostvarivanja prava iz člana 25a ovog zakona, kriterijume za određivanje visine sredstava, potrebnu dokumentaciju, način isplate i kontrolu namenskog korišćenja sredstava i druga pitanja koja su od značaja za ostvarivanje prava.
Član 25g
Nepokretnost ili srazmerni deo nepokretnosti izgrađene ili kupljene sredstvima dodeljenim u skladu sa čl. 25a-25v ovog zakona predstavlja posebnu imovinu majke.
Nepokretnost izgrađena ili kupljena sredstvima dodeljenim u skladu sa čl. 25a-25v ovog zakona ne može se otuđiti u periodu od pet godina od kupovine, odnosno izgradnje, bez saglasnosti organa starateljstva nadležnog da štiti prava i interese dece.
Izvor: Sajt Zaštitnika građana Republike Srbije (www.ombudsman.rs).
Izvor: Izvod iz propisa preuzet iz pravne baze „Propis Soft“, Redakcija Profi Sistem Com-a.